Aanleiding: verbetering re-integratie tweede spoor

We zijn gestart met een nieuw onderzoeksproject, getiteld ‘De Groep als Medicijn in Spoor 2’, met subsidie van ZonMw en in samenwerking met de Krachtcentrale 013. Binnen dit project willen we leren wat er voor wie werkt en waarom aan een innovatieve groepsgebaseerde aanpak binnen re-integratie tweede spoor.

Bij langdurig zieke werknemers wordt op een gegeven moment (vaak vanaf 1 jaar ziekte) ook gekeken of re-integratie bij een andere werkgever mogelijk is. Dit wordt re-integratie tweede spoor genoemd, maar in de praktijk blijkt dit nog vaak moeizaam te verlopen. Dit vormde enkele jaren geleden reden voor het ministerie van SZW om via ZonMw een onderzoeksprogramma op te zetten gericht op verbetering re-integratie tweede spoor, door de inzet van innovatieve aanpakken.

Een van de mogelijke innovaties is om binnen het tweede spoor (meer) groepsgewijs te werken aan re-integratie, in plaats van (uitsluitend) individuele begeleiding. In de praktijk wordt groepsgebaseerde begeleiding nu weinig ingezet binnen spoor 2, met uitzondering van eventuele specifieke (sollicitatie)vaardigheidstrainingen. Hier ligt een innovatiemogelijkheid. Uit internationale studies en bij korter durend verzuim weten we namelijk dat groepsinterventies van meerwaarde kunnen zijn. Bovendien bieden groepsgebaseerde aanpakken vergelijkbare elementen die ook werkzaam blijken te zijn binnen ‘Arbeid als medicijn’, zoals structuur, zingeving, sociale contacten, steun, status, een ‘sense of belonging’ en interpersoonlijk leren. Binnen andere sectoren en werkvelden blijken groepsgebaseerde aanpakken bovendien soms op zijn minst even effectief als individuele aanpakken. Maar dat hoeft uiteraard nog niet te betekenen dat dit ook opgaat voor langdurig zieke werknemers in Nederland.

Reden genoeg dus om na te gaan of groepsgebaseerde aanpakken van meerwaarde blijken te zijn binnen het veld van re-integratie tweede spoor. En om te kijken voor wie (elementen van) groepsgebaseerde aanpakken werken, wanneer en waarom. Zodat het bredere veld deze inzichten kan toepassen ter verbetering van de re-integratie tweede spoor.

 

Onze aanpak

Om gericht te onderzoeken wat er wel en niet werkt aan de groepsgebaseerde aanpak hanteren we de ‘theoretische bril’ van het ‘Mechanisms of Action in Group Interventions (MAGI)’ model van Borek en collega’s (2019). Dit rijke MAGI-model maakt inzichtelijk welke mogelijke processen en elementen binnen groepsinterventies de beoogde gedragsverandering van deelnemers faciliteren. Het model omvat de volgende zes overkoepelende categorieën van processen:

• De methodiek: ontwerp/design van de groepsinterventie
• Faciliteringstechnieken: vaardigheden om een groepsproces te begeleiden
• Groepsdynamiek en ontwikkelingsprocessen
• Interpersoonlijke veranderingsprocessen
• Intrapersoonlijke veranderingsprocessen
• Facilitator-, deelnemers- en contextkarakteristieken.

Het mooie aan dit model is dat het zowel gebruikt worden als (theoretisch) verklarend model voor hoe (gedrags)veranderingen plaatsvinden in groepsinterventies, als voor (door)ontwikkeling van de groepsinterventie, training van de begeleiders en dus voor evaluatie en onderzoek.

Bij Stichting de Krachtcentrale 013 in Tilburg hebben ze inmiddels jarenlange ervaring met het opbouwen en uitvoeren van groepsgebaseerde aanpakken in de re-integratiebegeleiding, onder andere voor zieke werknemers in het tweede spoor. Bovendien staan zij open voor het door ontwikkelen van de aanpak, door samen met betrokkenen veelbelovende groepsgebaseerde elementen toe te voegen aan de aanpak en hier gezamenlijk van te leren. Voorbeelden zijn het toevoegen van trialogen tussen begeleider, werknemer en werkgever en begeleide intervisies tussen de zieke werknemers.

Op deze manier werken we niet alleen toe naar het opdoen van waardevolle inzichten, maar ook naar het ontwikkelen van een overdraagbare groepsgebaseerde methodiek die in het brede veld van spoor 2 bruikbaar is.

 

Meer weten?

Hier kun je de projectpagina op ZonMw vinden.

Word je graag op de hoogte gehouden over dit onderzoek? Of vind je het interessant om eens verder te praten over de voordelen en uitdagingen van groepsinterventies en hoe het MAGI-model hierbij kan helpen? Laat het ons weten: Anner Bindels, (senior Adviseur Onderzoek, 06-40631394, anner@zinziz.nl), of Hilde van Ravenswaaij (projectleider ‘De Groep als Medicijn’, 06-40496436, hilde@zinziz.nl).

We voeren ook een ander onderzoek uit binnen het ZonMw-programma Verbetering re-integratie tweede spoor: ‘Samen het juiste spoor leggen’. Zie hier de projectpagina bij ZonMw en hier een leuke update binnen het project.

Lees hier meer over het ZonMw-programma Verbetering re-integratie tweede spoor.

Achtergrond van het project
Niet-uitkeringsgerechtigden (ook wel ‘nuggers’ genoemd) met een arbeidsbeperking hebben recht op ondersteuning bij het vinden en behouden van werk. Tegelijkertijd zijn zij vaak niet of nauwelijks in beeld bij gemeenten en instanties. Naar aanleiding van eerder onderzoek werd gesignaleerd dat er weinig bekend is over deze doelgroep en hun behoeften, en dat de aandacht in beleid en uitvoering beperkt blijft.

Een deel van deze groep wil graag werken, maar ontvangt niet de ondersteuning die nodig is. Ze vallen daardoor vaak tussen wal en schip. Met dit onderzoek wilden we bijdragen aan meer inzicht in hun situatie, en aan betere ondersteuning.

UWV verstrekte een SUWI-subsidie aan ZINZIZ voor het project ‘Zicht op nuggers met een beperking’. Centraal stonden de vragen: Wie zijn nuggers met beperkingen? Hoe komen zij in beeld? Wat hebben zij nodig? En waarom krijgen ze nu vaak niet de ondersteuning die ze nodig hebben?

Wat we hebben gedaan
Een belangrijk uitgangspunt in dit onderzoek was dat we de doelgroep zelf aan het woord wilden laten. We spraken met (ex-)nuggers via een vragenlijst, diepte-interviews, en straatinterviews. Daarnaast spraken we met uitvoerende professionals, beleidsmakers en andere betrokkenen in het sociaal domein.

We werkten in het onderzoek nauw samen met een Begeleidingscommissie (met deelnemers vanuit koepelorganisaties) en een Expertgroep (met ervaringsdeskundigen, onderzoekers en professionals). Zo hielden we koers, en bleven we kritisch op onze aannames, werkwijze en opbrengsten.

De opbrengsten
Het onderzoek resulteerde in:

• Een eindrapport met inzichten in de leefwereld van nuggers met een beperking, oorzaken waarom zij uit beeld raken, en aanbevelingen voor beleid, uitvoering en vervolgonderzoek.
• Persona’s van verschillende nuggers met een beperking, die helpen om hun perspectieven beter te begrijpen en bespreekbaar te maken.
• Een veranderkompas voor gemeenten, met inhoudelijke en procesmatige handvatten voor het ontwikkelen van beleid en dienstverlening.
• Een werkkaart voor uitvoerende professionals, met kennis en praktische tips voor het ondersteunen van nuggers met een beperking.

Alle producten zijn bedoeld om bij te dragen aan bewustwording, gesprek en actie voor deze doelgroep.

Het rapport is hier beschikbaar voor download.

Vervolg en contact
We ontwikkelen op dit moment ook een workshop voor de doelgroep zelf. Interesse? Meld je aan voor de ZINZIZ nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Heb je vragen over het project, of ideeën voor samenwerking om meer impact te maken voor deze doelgroep? Neem dan vooral contact op met projectleider Miriam Wickham via miriam@zinziz.nl

Aanleiding: vastgelopen casuïstiek

In Nederland kampen 75.000 tot 116.000 gezinnen langdurig met een combinatie van sociaaleconomische en psychosociale problemen. Deze gezinnen hebben daar passende ondersteuning bij nodig, maar kunnen volledig klem komen te zitten tussen de regels van verschillende instanties. En niet alleen zij: ook hulpverleners kunnen soms vastlopen en op lokaal niveau geen oplossing vinden.

Om hulp te bieden bij knellende casussen is het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens (PMM) ontstaan op initiatief van zes ministeries in samenwerking met gemeenten en uitvoeringsinstanties. PMM ondersteunt door te kijken of regels en systemen anders kunnen en door het ontwikkelen van instrumenten die professionals kunnen gebruiken bij een knellende casus.

Binnen dit programma van PMM organiseren we in een aantal regio’s bijeenkomsten: we kijken – op basis van een echte casus – hoe het systeem in de regio in elkaar zit. Welke kansen zijn er om ingewikkelde cases tóch op te lossen? Dit doen wij in samenwerking tussen ministier OWCW, ministerie SZW, sam, Movisie en ZINZIZ.

 

Onze aanpak

Omdat vastgelopen casuïstiek meerdere dimensies en niveaus van betrokkenheid kent (gezin, professionals, beleid, bestuur en politiek) organiseren we bijeenkomsten volgens de methode ‘the whole system in the room’. Dat betekent dat we alle betrokkenen en belanghebbenden aan tafel brengen in een ‘wereldcafé’. Daarbij staat de vraag centraal:

Op welke wijze kunnen betrokkenen in regio’s eerder en met elkaar signaleren wanneer casuïstiek vastloopt, en wat betekent dit voor het handelingsperspectief van inwoners, professionals en beleid/bestuur?

Per regio doorlopen we een aantal stappen:

• Eerste kennismaking en verkenning of deze whole system in the room past bij de uitdagingen, wensen en behoeften in de regio
• We verkennen wie we aan tafel willen vragen en welke casus we uit de regio kunnen benutten als leidraad voor de dialoog
• Organiseren van het wereldcafé en definitieve invulling van het programma bepalen
• Wereldcafé uitvoeren
• Evalueren en vertalen naar vervolgstappen in de regio.

 

Meer weten?

Als regio kun je je vrijblijvend contact opnemen om te kijken of er in jouw regio een bijeenkomst georganiseerd kan worden. Een mooie kans om een goed gesprek op gang te brengen en structureel van elkaar te leren! Neem hiervoor contact op met Femke Bennebroek, femke@zinziz.nl.

Aanleiding: meer betekenis geven aan medewerkerstevredenheidsonderzoek 
Onderzoek naar medewerkerstevredenheid wordt in de meeste organisaties uitgevoerd aan de hand van een vragenlijst. De ervaring leert niet alleen dat de respons op dergelijke vragenlijsten vaak laag is, maar ook dat onderwerpen die voor medewerkers belangrijk zijn op deze manier eigenlijk onvoldoende aandacht krijgen. 

Zonnehuisgroep Noord wil investeren in de verbinding en het vertrouwen van medewerkers. Dit willen zij doen door te leren van positieve voorbeelden in de organisatie. Deze verdienen aandacht en kunnen een voorbeeld zijn voor de rest van de organisatie. Zonnehuisgroep Noord wil dit soort ‘vlammetjes’ aanwakkeren en verspreiden en medewerkers hierbij actief betrekken. 

Onze aanpak: actieonderzoek  
Door middel van actieonderzoek betrekken wij medewerkers actief in het onderzoeksproces. Op deze manier is actieonderzoek zélf al een interventie die bijdraagt aan medewerkerstevredenheid en zelf regie kunnen en willen pakken. Het geeft namelijk energie om stil te staan bij wat er goed gaat en samen over oplossingen na te denken. 

• We werken in co-creatie waarbij we onze expertise in (actie)onderzoek graag combineren met de kennis en ervaring van diverse relevante betrokkenen binnen Zonnehuisgroep Noord. 
• We werken samen met een klein, toewijd team medewerkers van Zonnehuisgroep Noord. Gezamenlijk bedenken wij acties, voeren deze uit en evalueren. Hierdoor gaan leren, veranderen en kennismaken in een actieonderzoek steeds hand in hand! 
• Door medewerkers intensief te betrekken als mede-onderzoekers, kunnen zij deze vorm van onderzoek ook in de toekomst op andere onderwerpen toepassen. 
• We beginnen klein in de organisatie en besteden aandacht aan hoe we de kleine mooie voorbeelden (vlammetjes) kunnen verstevigen en verder brengen in de organisatie. 

De resultaten: vlammetjes aanwakkeren  
Medewerkers hebben onderzocht wat medewerkerstevredenheid betekent binnen Zonnehuisgroep Noord. Vervolgens hebben we ons gericht op het thema samenwerken omdat dit voor veel medewerkers belangrijk is. We hebben acties bedacht en uitgevoerd om goede voorbeelden rondom samenwerken een positieve impuls te geven. Denk aan het organiseren van een koffiemoment, waarbij collega’s die elkaar door een nieuw rooster minder vaak tegenkwam weer beter leren kennen. Of aan een vast evaluatiemoment om een vergadering niet alleen op inhoud maar ook op de samenwerking te evalueren. Door middel van reflectie- en evaluatiesessies hebben we deze vertaald naar toepasbare eindproducten: 

• Een feestelijke eindafsluiting waarbij de medewerkers aan de hand van posters over hun acties hebben verteld. 
• Een eindverslag dat makkelijk leesbaar is voor alle medewerkers, met een korte en krachtige factsheet.  
• Posters op alle locaties die medewerkers uitnodigen om zelf een actie uit te voeren.  

Meer weten? 
Ben je benieuwd naar onze aanpak of de mogelijkheden voor actieonderzoek naar medewerkerstevredenheid in jouw organisatie? Neem dan contact op met projectleider Lena Wever (lena@zinziz.nl)  

Aanleiding/context

ZINZIZ is gevraagd om een traject te ontwikkelen met de samenwerking Baarn, Bunschoten en Soest (BBS) en de sociale werkvoorziening voor de regio Amersfoort, de Amfors Groep. Door het denken en werken aan de hand van het integratief gedragsmodel (IGM) binnen BBS en het begeleiden van mensen in leerwerkplekken aan de hand van het IGM binnen Amfors, is de wens uitgesproken om een traject te ontwikkelen op basis van het IGM. Het doel is het duurzaam realiseren van optimale participatie. Hierbij worden dan ook de infrastructuur en expertise van Amfors wordt ingezet om het willen en kunnen van cliënten van BBS te versterken.

 

Onze aanpak

Amfors en BBS hebben een duidelijke visie en doelen gesteld en ZINZIZ werkte dit verder uit tot een uitgebreid traject- en trainingsprotocol aan de hand van het IGM. In de zomer van 2023 is, na een aantal gezamenlijke ontwikkelsessies, het traject opgezet. Het traject, Zelf aan Zet, duurt 3 maanden en bevat 3 dagdelen invulling per week. Eén dagdeel training en twee dagdelen werkactiviteiten, waaronder een aantal werkexcursies. Bovendien vindt individuele coaching plaats tussen deelnemers en praktijkbegeleiders. In groepen van circa 10 deelnemers wordt gewerkt aan het opstellen van een persoonlijk plan: een plan voor de toekomst dat door deelnemers zelf wordt opgesteld en na het traject uitgevoerd kan worden, in samenwerking met klantmanagers en praktijkbegeleiders. Dit traject is in die zin een eerste opstap naar participatie, waarbij het initiatief bij de deelnemer ligt. Het volledige traject is ontworpen op basis van A2 taalniveau, om een grote groep van BBS te kunnen dienen. Het gaat hierbij om een groep (van circa 700) mensen met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt, en de eerste drempel van taalniveau wordt op deze manier verminderd.

 

Betrokken klantmanagers en praktijkbegeleiders van Amfors en BBS hebben in september een workshop gevolgd over het traject en het voeden van het willen en kunnen van toekomstige deelnemers. De pilotgroep start in oktober en wordt getraind door een trainer van ZINZIZ. In 2024 neemt Amfors het volledige traject in haar dienstverlening over. Bovendien sluit tijdens de trainingen van de pilotgroep een praktijkbegeleider van Amfors aan om als trainer te ontwikkelen en een warme overdracht van het traject te faciliteren. Na deze pilotgroep wordt de opzet en uitvoering van het traject, aan de hand van het model van Kirkpatrick, geëvalueerd en zo nodig aangepast.

 

Meer weten?

Ben jij nieuwsgierig naar het traject of heb je andere vragen? Neem dan gerust contact op met de projectleider Hilde van Ravenswaaij via hilde@zinziz.nl.

Aanleiding/context

In mei 2017 is het document ‘Aan de slag met jobcoaching’ gepubliceerd door de Programmaraad op de website www.samenvoordeklant.nl. Inmiddels hebben er meerdere veranderingen plaatsgevonden die invloed hebben op de uitvoering van jobcoaching, zoals de wetswijziging Breed Offensief in 2023. Om het document te actualiseren en de huidige uitvoering van jobcoaching correct te kunnen delen, is ZINZIZ door de Programmaraad gevraagd om dit project uit te voeren.

 

Onze aanpak

Het actualiseren van ‘Aan de slag met jobcoaching’ doen wij door het document uit 2017 alinea voor alinea te scannen en inventariseren wat er nodig is om de informatie te vernieuwen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat een stuk tekst verwijderd wordt, herschreven wordt of een algehele update gaat krijgen. Ook zal er nieuwe informatie in verwerkt worden, bijvoorbeeld over het beoordelingsproces van de toekenning van jobcoaching en de wetswijziging Breed Offensief. In nauwe samenwerking met de Programmaraad brengen wij in kaart wat er nodig is en hoe wij dat gaan aanpakken. Hierbij werken wij ook samen met andere partijen met specifieke expertise over bepaalde aspecten van jobcoaching en/of wet- en regelgeving. Zo borgen wij de kwaliteit van het document tijdens het herschrijven. Wij verwachten in het voorjaar van 2024 een geactualiseerd document op te leveren.

 

Meer weten?

Wil je meer leren over jobcoaching of heb je vragen over dit project? Neem contact op met de projectleider Hilde van Ravenswaaij via hilde@zinziz.nl

Aanleiding en context
Binnen het programma Methodisch & Evidence-based Werken van het Arbeidsdeskundig Kenniscentrum (AKC) voerde ZINZIZ in 2023 – 2024 een onderzoek uit naar de ontwikkel- en professionaliseringsbereidheid van arbeidsdeskundigen. Dit programma stimuleert praktijkgericht onderzoek dat arbeidsdeskundigen ondersteunt in hun dagelijks werk.

Aanleiding voor het onderzoek was de beroepsnorm van de NVvA, waarin staat dat arbeidsdeskundigen zich blijvend ontwikkelen en hun kennis op peil houden. Wij onderzochten in welke mate arbeidsdeskundigen zich willen én kunnen blijven ontwikkelen, welke factoren hierin een rol spelen, en hoe die ontwikkelcultuur versterkt kan worden.

Aanpak
Het onderzoek kende een looptijd van 8 maanden en combineerde literatuuronderzoek, interviews, korte digitale vragenlijsten en co-creatiesessies met arbeidsdeskundigen. We brachten zowel ervaringen als onderliggende motivaties en belemmeringen in kaart, met als doel concrete handvatten te bieden voor beleid en praktijk.

Conclusies en opbrengsten
Arbeidsdeskundigen blijken over het algemeen zeer gemotiveerd om zich professioneel te blijven ontwikkelen. Tegelijkertijd ervaren zij belemmeringen zoals tijdsdruk, werk-privébalans en onduidelijkheid over wat onder ‘professionele ontwikkeling’ wordt verstaan. Sociale normen, zelfregulering en een stimulerende werkomgeving blijken belangrijke factoren in de mate van ontwikkelbereidheid.

In de eindrapportage doen we aanbevelingen aan zowel arbeidsdeskundigen zelf als aan organisaties zoals het AKC en de NVvA, gericht op het versterken van een lerende beroepspraktijk. Denk aan het normaliseren van ontwikkeltijd, het faciliteren van peer learning, en het inzetten van toegankelijke, praktijkgerichte leeractiviteiten.

Opbrengsten

• Eindrapport met inzichten en aanbevelingen

• Infographic en factsheet met de belangrijkste bevindingen

• Adviezen voor beleid, praktijk en vervolgonderzoek

Meer weten?
Heb je vragen of wil je het rapport ontvangen? Neem dan contact op met Esther van Asselt via esther@zinziz.nl.

Aanleiding / context

UWV gebruikt voor haar re-integratiedienstverlening aan mensen met een arbeidsbeperking het werkplan AG, waarin de visie op re-integratie en re-integratieafspraken samen met cliënten worden vastgelegd. UWV had een wens om een evaluatie uit te voeren onder de gebruikers, met name de professionals van UWV, de cliënten voor wie het werkplan is, en professionals uit re-integratiebedrijven aan wie de opdracht voor re-integratiedienstverlening wordt verstrekt. Dat onderzoek wouden wij heel graag voor hen doen!

 

Onze aanpak

In fase 1 houden we ons bezig met het afnemen van individuele interviews met vertegenwoordigers uit de drie unieke doelgroepen: cliënten, UWV-professionals, en re-integratiebedrijven. Met deze interviews beogen we inzichten te verzamelen over uiteenlopende onderzoeksthema’s: o.a. de doelbinding en het gebruikersgemak van het werkplan, de kwaliteit van ondersteunende documentatie, en hoe het werkplan als opdrachtverstrekking werkt.

Na een analyse van de eerste resultaten, gaan we in fase 2 aan de slag met groepsinterviews met meer vertegenwoordigers van de drie gebruikersgroepen van het werkplan. Hierin zullen we dieper ingaan op de initiële resultaten, en leggen de focus op bepaalde onderzoeksthema’s in overleg met UWV.

 

In fase 3 voeren we een integrale analyse uit, waarbij we alle resultaten samenvoegen om een rapportage op te stellen. In de rapportage zorgen we ook voor gericht advies voor UWV. Dit project belooft een waardevolle ontdekkingstocht te worden, waarbij we een schat aan inzichten zullen ophalen vanuit diverse perspectieven. We zijn ontzettend benieuwd!