Aanleiding: verbetering re-integratie tweede spoor

We zijn gestart met een nieuw onderzoeksproject, getiteld ‘De Groep als Medicijn in Spoor 2’, met subsidie van ZonMw en in samenwerking met de Krachtcentrale 013. Binnen dit project willen we leren wat er voor wie werkt en waarom aan een innovatieve groepsgebaseerde aanpak binnen re-integratie tweede spoor.

Bij langdurig zieke werknemers wordt op een gegeven moment (vaak vanaf 1 jaar ziekte) ook gekeken of re-integratie bij een andere werkgever mogelijk is. Dit wordt re-integratie tweede spoor genoemd, maar in de praktijk blijkt dit nog vaak moeizaam te verlopen. Dit vormde enkele jaren geleden reden voor het ministerie van SZW om via ZonMw een onderzoeksprogramma op te zetten gericht op verbetering re-integratie tweede spoor, door de inzet van innovatieve aanpakken.

Een van de mogelijke innovaties is om binnen het tweede spoor (meer) groepsgewijs te werken aan re-integratie, in plaats van (uitsluitend) individuele begeleiding. In de praktijk wordt groepsgebaseerde begeleiding nu weinig ingezet binnen spoor 2, met uitzondering van eventuele specifieke (sollicitatie)vaardigheidstrainingen. Hier ligt een innovatiemogelijkheid. Uit internationale studies en bij korter durend verzuim weten we namelijk dat groepsinterventies van meerwaarde kunnen zijn. Bovendien bieden groepsgebaseerde aanpakken vergelijkbare elementen die ook werkzaam blijken te zijn binnen ‘Arbeid als medicijn’, zoals structuur, zingeving, sociale contacten, steun, status, een ‘sense of belonging’ en interpersoonlijk leren. Binnen andere sectoren en werkvelden blijken groepsgebaseerde aanpakken bovendien soms op zijn minst even effectief als individuele aanpakken. Maar dat hoeft uiteraard nog niet te betekenen dat dit ook opgaat voor langdurig zieke werknemers in Nederland.

Reden genoeg dus om na te gaan of groepsgebaseerde aanpakken van meerwaarde blijken te zijn binnen het veld van re-integratie tweede spoor. En om te kijken voor wie (elementen van) groepsgebaseerde aanpakken werken, wanneer en waarom. Zodat het bredere veld deze inzichten kan toepassen ter verbetering van de re-integratie tweede spoor.

Onze aanpak

Om gericht te onderzoeken wat er wel en niet werkt aan de groepsgebaseerde aanpak hanteren we de ‘theoretische bril’ van het ‘Mechanisms of Action in Group Interventions (MAGI)’ model van Borek en collega’s (2019). Dit rijke MAGI-model maakt inzichtelijk welke mogelijke processen en elementen binnen groepsinterventies de beoogde gedragsverandering van deelnemers faciliteren. Het model omvat de volgende zes overkoepelende categorieën van processen:

• De methodiek: ontwerp/design van de groepsinterventie
• Faciliteringstechnieken: vaardigheden om een groepsproces te begeleiden
• Groepsdynamiek en ontwikkelingsprocessen
• Interpersoonlijke veranderingsprocessen
• Intrapersoonlijke veranderingsprocessen
• Facilitator-, deelnemers- en contextkarakteristieken.

Het mooie aan dit model is dat het zowel gebruikt worden als (theoretisch) verklarend model voor hoe (gedrags)veranderingen plaatsvinden in groepsinterventies, als voor (door)ontwikkeling van de groepsinterventie, training van de begeleiders en dus voor evaluatie en onderzoek.

Bij Stichting de Krachtcentrale 013 in Tilburg hebben ze inmiddels jarenlange ervaring met het opbouwen en uitvoeren van groepsgebaseerde aanpakken in de re-integratiebegeleiding, onder andere voor zieke werknemers in het tweede spoor. Bovendien staan zij open voor het door ontwikkelen van de aanpak, door samen met betrokkenen veelbelovende groepsgebaseerde elementen toe te voegen aan de aanpak en hier gezamenlijk van te leren. Voorbeelden zijn het toevoegen van trialogen tussen begeleider, werknemer en werkgever en begeleide intervisies tussen de zieke werknemers.

Op deze manier werken we niet alleen toe naar het opdoen van waardevolle inzichten, maar ook naar het ontwikkelen van een overdraagbare groepsgebaseerde methodiek die in het brede veld van spoor 2 bruikbaar is.

Meer weten?

Hier kun je de projectpagina op ZonMw vinden.

Word je graag op de hoogte gehouden over dit onderzoek? Of vind je het interessant om eens verder te praten over de voordelen en uitdagingen van groepsinterventies en hoe het MAGI-model hierbij kan helpen? Laat het ons weten: Anner Bindels, (senior Adviseur Onderzoek, 06-40631394, anner@zinziz.nl), of Hilde van Ravenswaaij (projectleider ‘De Groep als Medicijn’, 06-40496436, hilde@zinziz.nl).

We voeren ook een ander onderzoek uit binnen het ZonMw-programma Verbetering re-integratie tweede spoor: ‘Samen het juiste spoor leggen’. Zie hier de projectpagina bij ZonMw en hier een leuke update binnen het project.

Lees hier meer over het ZonMw-programma Verbetering re-integratie tweede spoor.

Aanleiding / context

UWV gebruikt voor haar re-integratiedienstverlening aan mensen met een arbeidsbeperking het werkplan AG, waarin de visie op re-integratie en re-integratieafspraken samen met cliënten worden vastgelegd. UWV had een wens om een evaluatie uit te voeren onder de gebruikers, met name de professionals van UWV, de cliënten voor wie het werkplan is, en professionals uit re-integratiebedrijven aan wie de opdracht voor re-integratiedienstverlening wordt verstrekt. Dat onderzoek wouden wij heel graag voor hen doen!

Onze aanpak

In fase 1 houden we ons bezig met het afnemen van individuele interviews met vertegenwoordigers uit de drie unieke doelgroepen: cliënten, UWV-professionals, en re-integratiebedrijven. Met deze interviews beogen we inzichten te verzamelen over uiteenlopende onderzoeksthema’s: o.a. de doelbinding en het gebruikersgemak van het werkplan, de kwaliteit van ondersteunende documentatie, en hoe het werkplan als opdrachtverstrekking werkt.

Na een analyse van de eerste resultaten, gaan we in fase 2 aan de slag met groepsinterviews met meer vertegenwoordigers van de drie gebruikersgroepen van het werkplan. Hierin zullen we dieper ingaan op de initiële resultaten, en leggen de focus op bepaalde onderzoeksthema’s in overleg met UWV.

In fase 3 voeren we een integrale analyse uit, waarbij we alle resultaten samenvoegen om een rapportage op te stellen. In de rapportage zorgen we ook voor gericht advies voor UWV. Dit project belooft een waardevolle ontdekkingstocht te worden, waarbij we een schat aan inzichten zullen ophalen vanuit diverse perspectieven. We zijn ontzettend benieuwd!

Aanleiding/context

Gemeente Deventer streeft naar een (nog) betere integrale jongerenaanpak. N.a.v. een evaluatieonderzoek dat ZINZIZ in 2021 heeft uitgevoerd is ZINZIZ gevraagd om als kwartiermaker te ondersteunen bij de doorontwikkeling van het integrale jongerenloket. De wens is dat het huidige jongerenloket laagdrempeliger en herkenbaarder wordt voor jongeren en dat professionals integraal samenwerken rondom verschillende hulpvragen.

Een van de uitgangspunten is dat elke jongere één regievoerder heeft. Die regievoerder kijkt niet alleen naar uitstroom naar onderwijs of werk, maar ook naar andere leefgebieden als zorg, wonen, financiën en welzijn.

Onze aanpak

Om tot een integraal jongerenloket te komen, vraagt dit om verbinding en duidelijke afspraken tussen verschillende afdelingen binnen de gemeente en organisaties buiten de gemeente. We onderzoeken wat de beste organisatievorm is van het jongerenloket en werken hiervoor nauw samen met verschillende betrokkenen. Met een doorlooptijd van ongeveer een jaar zetten wij onder meer de volgende activiteiten in:

• Het voeren van (netwerk)gesprekken met onder andere medewerkers van de gemeente.
• Best practices ophalen bij andere jongerenloketten in het land en het doen van (desk)research.
• Het voeren van ontwerpsessies om met een diverse groep (beleid, management en uitvoerende professionals) inhoud te geven aan de nieuwe praktijk. Hiermee werken we ook aan draagvlak binnen de organisatie.
• Het organiseren van jongerenbetrokkenheid zodat hun perspectief goed wordt meegenomen.
• Het schrijven van een organisatieadvies en implementatieplan.
• Ondersteunen in de implementatiefase.

 De verwachting is dat het integrale jongerenloket in het voorjaar van 2024 van start gaat!

Meer weten?

Wil je er meer over horen of een keer van gedachten wisselen? Neem dan vooral contact op met de projectleider Lena Wever via lena@zinziz.nl

Aanleiding / context

Een succesvol re-integratie 2e spoor traject reduceert niet alleen de kosten voor de werkgever en terugval in inkomsten voor de werknemer, het kan ook het welbevinden van de werknemer verbeteren, wat de kans op duurzame werkhervatting stimuleert. Daarentegen wordt een re-integratie traject met regelmaat ervaren als een moeizaam proces dat niet (of te laat) tot gewenste uitkomsten leidt. Daarnaast geven betrokkenen aan dat er onvoldoende aandacht is voor gevoelens van rouw, geloof in eigen kunnen en de motivatie van de werknemer.

Onze aanpak

In dit project ontwikkelen wij een integrale aanpak vanuit een gedeelde basis, om zo bij te dragen aan een duurzame en gezonde uitplaatsing. Deze gedeelde basis is het Integratief Gedragsmodel (IGM), stevig ingebed in wetenschappelijk onderzoek en veelvuldig toegepast in de context van re-integratie. Innovatief aan onze aanpak is dat we elementen uit het IGM gecombineerd inzetten, expliciet aandacht besteden aan rouwverwerking, en een integrale aanpak voor verschillende actoren ontwikkelen specifiek voor spoor 2.

De integrale aanpak zal leiden tot een toolbox voor werknemers, een coaching- en begeleidingsmethode voor re-integratiebegeleiders en een e-learningmodule voor oude en nieuwe werkgevers. Het doel van dit project is het bevorderen van een optimale re-integratie, waarbij de werknemer gesterkt wordt in het” willen” en ”kunnen”.

In dit project werken wij samen met re-integratie bureau Fith, Janske van Eersel als expert rondom rouw bij werkverlies, en de werkgevers KLM en Hago Zorg.

Meer weten?

Wil je er meer over horen of een keer van gedachten wisselen hierover? Neem dan vooral contact op met de projectleider Marte Wachter via marte@zinziz.nl

Aanleiding / context

Bij sociaal werkbedrijven zijn de verzuimcijfers hoog, met alle negatieve gevolgen voor de werknemers, werkgevers en maatschappij van dien. Werknemers van sociaal werkbedrijven hebben vaak te maken met beperkingen in hun zelfregulering en geloof in eigen kunnen, waardoor werkhervatting na verzuim vaak lastig is. Gelukkig biedt het integratief gedragsmodel handvatten voor het aanscherpen van zelfregulering en geloof in eigen kunnen. Naar aanleiding van het programma van ZonMw ‘Verbetering kwaliteit poortwachterproces’ voeren we dus een project uit om de verzuimbegeleiding bij sociaal werkbedrijven te faciliteren.

Onze aanpak

In dit project gaan we samen met werknemers, professionals, arbodiensten en maatschappelijk begeleiders van vier sociaal werkbedrijven (AM Match, Amfors, Tiem en UW) een innovatieve blended methode voor verzuimbegeleiding ontwikkelen en toetsen. Het gaat om een actieonderzoek, waarbij we de interventie steeds toetsen en verbeteren binnen een iteratief proces. Hier hebben we 3 jaar de tijd voor. Onze interventie richt zich daarmee op het terugbrengen van langdurig verzuim binnen sociaal werkbedrijven en we nemen zowel zieke werknemers en hun begeleiders mee in de methode. Met coachingsgesprekken, e-learnings en groepsgesprekken trainen we de begeleiders in thema’s als ‘arbeid als medicijn’, het integratief gedragsmodel, en het belang van geloof in eigen kunnen en zelfregulering. We sluiten aan bij de behoeften van werknemers en werkgevers van SW-bedrijven, en ontwikkelen dus een interventie waar zowel theorie als praktijk bij elkaar komen. Dat is ook het unieke aan dit project.

• Aansluiting bij behoeften van werknemers: Werknemers willen graag meer persoonlijke aandacht en meer verantwoordelijkheden krijgen in hun verzuimbegeleiding.
• Aansluiting bij behoeften van werkgevers: Werkgevers willen graag innovatie en meer inzicht in het willen en kunnen van de zieke werknemers.

Het idee is dan ook om onze methode te delen zodat andere organisaties hem ook kunnen gebruiken voor hun verzuimbegeleiding.

Fasen van het project

We voeren het project in 4 fasen uit:

1. Voorbereiding en basis leggen implementatie: we organiseren denktanks per sociaal werkbedrijf met werknemers, OR, leidinggevenden, HR, MT, maatschappelijk begeleiders en arbodienst. Met hun input ontwikkelen we de methode vanuit samengebrachte expertise, en zorgen voor de juiste randvoorwaarden. Ook verdiepen we ons in de literatuur en de behoeften van werknemers en werkgevers.
2. Trainen in de methode: we trainen de begeleiders in het uitvoeren van de methode en helpen hun met het omgaan met lastige situaties.
3. Uitvoeren en toetsen van de methode: we analyseren de onderzoeksresultaten en gebruiken dit om de methode te verbeteren. Eerste resultaten zijn hier samengevat.
4. Doorontwikkelen en kennisdeling: We verbeteren de methode steeds en verspreiden rapportages en infographics, verzorgen inspiratiesessies, en stellen onze methode beschikbaar voor iedereen.

Tijdens alle fasen stemmen we de voortgang met alle betrokken partijen af. Zo zorgen we dat iedereen op de hoogte blijft en dat onze methode altijd relevant voor iedereen blijft. We verwachten dat we op gezonde manier werkhervatting kunnen faciliteren, met een focus op optimaal willen en kunnen van de werknemers en de taskforce.

Meer weten?

Wil je er meer over horen of een keer van gedachten wisselen hierover? Neem dan vooral contact op met de projectleiders Femke Bennenbroek (femke@zinziz.nl) en Stefanie de Cuba (stefanie@zinziz.nl).

Aanleiding / context

Professionals zoals arbeidsdeskundigen, bedrijfsartsen, en werkconsulenten maken bij de re-integratiebegeleiding continu afwegingen en keuzes. Om samenwerking en het lerend vermogen van professionals en organisaties te verbeteren, is het essentieel dat professionals samen reflecteren op deze dagelijkse afwegingen. Een gedeeld beeld hierover bij ervaren professionals en nieuwelingen en tussen verschillende beroepsgroepen, bevordert het vakmanschap binnen re-integratie. Dit vergroot de effectiviteit van professioneel handelen en de kwaliteit van dienstverlening. Deze uitwisseling is er mondjesmaat, maar zou veel structureler ingebouwd kunnen worden.

Onze aanpak

In Jong Geleerd, Oud Geleerd gaan we in het kader van de verbetering van de kwaliteit van het poortwachtersproces de kennisuitwisseling stimuleren tussen verschillende professionals. Hierbij staat het thema waarnaar we ook al eerder onderzoek hebben gedaan centraal: ‘het professioneel afwegingskader’. De professionals die we betrekken, hebben allemaal vanuit hun eigen rol te maken met de re-integratie van zieke werknemers. Het gaat bijvoorbeeld om arbeidsdeskundigen, bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, HR-professionals en professionals sociaal domein.

We faciliteren daartoe een kennisactiviteit die in de kern uit een tweetal elementen bestaat:

1. We faciliteren met behulp van een digitaal platform multidisciplinaire, tweezijdige mentoring tussen ‘oude rotten in het vak’ en professionals die relatief nieuw in het vak zijn.
2. We organiseren regionale bijeenkomsten om kennis met elkaar te delen en ieders regionale netwerk multidisciplinair en domeinoverstijgend te versterken.

Meer weten?

Wil je er meer over horen of een keer van gedachten wisselen hierover? Neem dan vooral contact op met de projectleiders Femke Bennenbroek (femke@zinziz.nl) en Lissa Hollmann (lissa@zinziz.nl).

Aanleiding / context

Wanneer cliënten bij een sociale dienst terechtkomen voor een uitkering en begeleiding, zitten zij vaak in een lastige situatie. Het is dan ook belangrijk dat zij de juiste ondersteuning krijgen, zodat zij hun mogelijkheden kunnen gebruiken. En dat zij naar vermogen kunnen meedoen in de maatschappij. Elke cliënt is daarbij anders: heeft andere behoeftes, wensen en vaardigheden. En heeft dus ook andere ondersteuning nodig. Klantmanagers moeten dus maatwerk bieden. Geen makkelijke taak, waar de klantmanager ook wel wat ondersteuning in kan gebruiken. Het mooie is, dat het integratief gedragsmodel daar krachtige aanknopingspunten voor geeft.

Meer weten?

Neem dan contact op met de projectleider van deze evaluatie: Femke Bennenbroek (femke@zinziz.nl of 06 – 34028906).

Meer weten?

Dit onderzoek heeft een eigen website, die regelmatig geüpdatet wordt met de laatste activiteiten en resultaten. Verder kan je natuurlijk altijd contact opnemen met de projectleider van dit onderzoek: Marte Wachter (marte@zinziz.nl of 06 – 40216202).