Dit nieuwsbericht is nummer vier in de reeks van vier berichten over menselijke maat zonder willekeur. Voordat ik begin met dit laatste bericht, blik ik kort terug op de eerder geschreven stukken.

Terugblik op de eerste drie berichten

In mijn eerste bericht schreef ik over het voeren van het gesprek over menselijke maat zonder willekeur met uitvoerende professionals. Niet het gesprek over ‘hoe doen we dat?’, maar over ‘wat verstaan we er eigenlijk onder?’ stond daarin centraal. Dit omdat je dat als basis kunt gebruiken voordat je verder gaat naar het ‘hoe’.

In mijn tweede bericht maakte ik de eerste stap naar het ‘hoe’. Ik introduceerde het BOB (Beeldvorming – Oordeelsvorming – Besluitvorming) model om maatwerk zonder willekeur te leveren en ging specifieker in op de eerste letter van dat model, namelijk de B van beeldvorming.

In mijn derde bericht ging ik in op de O van oordeelsvorming. In deze fase ‘weeg’ je de informatie uit de beeldvormfase en maak je een scherpe analyse van de situatie. Het gaat echt om jezelf op scherp zetten want een belangrijk onderdeel van oordeelsvorming is je bewust zijn van de valkuilen en van een aantal zaken waar je in de waan van de dag snel overeen kijkt.

In dit bericht gaan we de laatste stap onder de loep nemen, namelijk besluitvorming.

Besluitvorming

Ik kan me goed voorstellen dat je denkt dat het maken van het besluit nog appeltje eitje is nu je alle eerdere stappen zorgvuldig doorlopen hebt. Toch is dat niet helemaal waar. Ook over hoe je een besluit maakt zijn meerdere afwegingen te maken. Een belangrijke daarbij is: Wie maakt het besluit? Doe jij dat? Doet de ander dat? Of doen jullie dat samen? Waar je voor kiest hangt af van de voor- en nadelen van de opties. Wanneer je die in kaart brengt wordt vanzelf duidelijk waar je het beste voor kunt gaan. Het is dus niet zo dat je áltijd beter het een of juist áltijd beter het ander kan doen. Wat we wel weten vanuit onderzoek naar motivatie is dat een gevoel van eigenaarschap en autonomie helpt bij het daadwerkelijk uit gaan voeren van het gedrag dat bij een besluit hoort (van wel of niet gaan solliciteren tot wel of niet op een appje reageren). Oftewel: het samen afwegen van de voor- en nadelen helpt bij het bepalen wat je of jullie gaan doen rondom besluitvorming. En laat dat nou ook nét de basis zijn van een handig hulpmiddel dat je kunt gebruiken bij het samen bewust en afgewogen beslissingen maken.

Samen beslissen? Dan is de beslisbalans een mooi hulpmiddel

De beslisbalans is een balans (tabel) waarin je samen de voor- en nadelen van twee mogelijke keuzes uiteenzet. Je zet beide opties naast elkaar, bijvoorbeeld ‘wel gedetacheerd worden’ en ‘niet gedetacheerd worden’ of ‘wel solliciteren’ en ‘niet solliciteren’. Per optie vraag je aan de ander welke voordelen hij of zij daarbij ziet. Daarna vraag je naar de nadelen van die optie. Vervolgens doe je het zelfde rondom de tweede optie. Het is belangrijk dat je vraagt naar de voor- en nadelen en niet dat je ze zelf opnoemt: het gaat erom dat de voor- en nadelen die de ander voelt in kaart gebracht worden. Jouw voor- en nadelen ziet hij of zij misschien niet zo wat ervoor zorgt dat die ook geen invloed hebben op zijn of haar uiteindelijke keuze. Wil jij wel een voorstel doen? vraag daar dan eerst toestemming voor en/of vraag of jouw voorstel ook voor diegene passend is.

Wanneer de rijtjes gevuld zijn, kan je diegene vragen welke 3 dingen hij of zij het belangrijkst vindt en of diegene deze wil omcirkelen. De stap erna wordt een keuze maken. Deze is met het overzicht ineens veel meer weloverwogen én komt ook niet uit jou, maar uit de ander. Tevens hebben jullie inzicht gekregen in de nadelen van de gemaakte keuze (die zijn er nou eenmaal..), wat ook maakt dat jullie daar alvast op kunnen voorsorteren.

Hierboven staat een voorbeeld van een ingevulde beslisbalans. Als je naar de cirkels kijkt zullen jullie waarschijnlijk tot de conclusie komen om te gaan voor stoppen met roken. Het nadeel ‘al zo vaak geprobeerd’ blijft daarbij wel bestaan. Omdat je weet dat dit zwaar weegt, kunnen jullie hier het alvast over hebben: “Hoe kunnen we ervoor zorgen dat je daar zo min mogelijk last van gaat hebben?” of “Hoe zorgen we ervoor dat je bij een tegenslag niet snel wilt opgeven omdat je het al vaker geprobeerd hebt?”

Tot slot
Zo, dat was een mooie reis door het gebruiken van het BOB-model bij het leveren van maatwerk zonder willekeur. Heb je nog vragen, wil je meer weten of heb je behoefte aan nog wat praktische hulpmiddelen om de B de O en de B handen en voeten te geven zoals de beslisbalans? Neem dan contact met mij op via lissa@zinziz.nl

Op 22 november mag elke Nederlander weer naar de stembus. Sinds de afschaffing van de opkomstplicht in 1970 ligt het opkomstpercentage bij landelijke verkiezingen in Nederland zo rond de 75%.

Dat iemand wel of niet gaat stemmen kan van veel factoren afhankelijk zijn. Om dat in kaart te brengen kan je bijvoorbeeld het integratief gedragsmodel (IGM) gebruiken. Dit model gebruiken wij veelvuldig in onze activiteiten. Het kan worden gebruikt om motivatie en gedrag van mensen te kunnen begrijpen en daarnaast te beïnvloeden.

Als bijvoorbeeld veel familieleden en/of vrienden gaan stemmen is iemand wellicht sneller geneigd om ook te gaan stemmen (sociale druk). Bijvoorbeeld bij jongeren tussen de 18 en 21 jaar die voor het eerst mogen stemmen kan dit een belangrijke factor zijn. Ook kan men worden beïnvloed door meningen in de media die een boodschap uiten als ‘het is voor de democratie belangrijk dat je gaat stemmen’.

Daarnaast kunnen er dingen spelen rondom belastbaarheid en context die niet ideaal zijn. Het kan natuurlijk zijn dat iemand fysiek niet in staat is om te gaan stemmen, en dat het onmogelijk is om bij het stembureau te komen. Of dat iemand op 22 november in het buitenland zit. Hoe gaat diegene dan om met niet ideale omstandigheden (zoals beperkte belastbaarheid of negatieve sociale druk) om toch een stem uit te brengen. Oftewel, komt diegene dan in actie om iemand bijvoorbeeld te machtigen. Dit gaat dan over de factor zelfregulering.

Daarbij speelt houding ook een belangrijke rol in het stemgedrag. Ziet diegene überhaupt het nut om te gaan stemmen? Heeft diegene bijvoorbeeld het gevoel dat zijn of haar stem iets uitmaakt? Of worden er alleen maar nadelen gegeven over het uitbrengen van een stem?

https://www.integratiefgedragsmodel.nl/

Mocht dit laatste nu het geval zijn, dan kan je een techniek inzetten zoals bijvoorbeeld de beslisbalans. Daarin zet je beide opties naast elkaar, dus ‘wel stemmen’ en ‘niet stemmen’. Per optie zet je de voor- en nadelen op een rij. Vervolgens kan je diegene vragen welke 3 dingen hij of zij het belangrijkst vindt vanuit de verschillende rijtjes. Op deze manier kan het zijn dat iemands houding verandert omdat er ook naar voordelen gekeken wordt. Mogelijk vindt diegene dan alsnog zijn of haar weg naar het stemlokaal!

Wil je meer weten over het Integratief gedragsmodel (IGM) en de technieken (zoals de beslisbalans)die wij hanteren in onder andere training en coaching, neem dan contact op via de button rechts onderaan.

Als oefening had ik een aantal belangrijke dilemma’s voorgelegd:

• Moet het loket een fysieke locatie zijn?
• Moeten er generalisten werkzaam zijn of juist specialisten?
• Wie krijgt de regie?
• En begin je met een kleine kernkring aan professionals of zet je het breed in en betrek je onderwijs, zorg en welzijn er ook bij?

Op deze vier onderwerpen gingen we een beslissing maken. Om tot die beslissing te komen gingen we met elkaar de voordelen en nadelen benoemen per optie. Zo ontstaan er per dilemma vier rijtjes die al veel inzichten geven. Daarna kan je dan tot een beslissing komen met elkaar.

Het heeft een aantal voordelen om op deze manier het beslissingsproces vorm te geven:

• Je blijft makkelijker weg uit de discussie over goed of fout door te erkennen dat elk scenario voor- en nadelen heeft. Als je veel communiceert vanuit goed en fout is het risico aanwezig dat het een discussie met twee kampen wordt
• Door de verschillende stappen maak je een weloverwogen keuze en ga je niet te snel in het beslissingsproces
• Je leert wat andere mensen als voordelen en nadelen zien. Doordat je samen de lijsten aanvult krijg je een brede blik op de situatie. Je voorkomt hierdoor een tunnelvisie.

Maar als de beslissing genomen is dan houdt het proces nog niet op, daarna is het handig om na te denken hoe  de voordelen te benutten en de nadelen te minimaliseren. Wat kan je doen om jouw keuze ook zo goed mogelijk neer te zetten? Zo denk je na over hoe deze beslissing tot het meeste impact kan leiden.

Dan weer even naar de titel; herken je een techniek van motiverende gespreksvoering in deze werkvorm? De opzet is gebaseerd op de techniek ‘beslisbalans’ van deze methodiek. Deze is oorspronkelijk gericht op een 1-op-1-gesprek met een cliënt , maar dezelfde principes helpen ook bij een beslissingsproces binnen een organisatie; wegblijven uit goed en fout, bewust stilstaan bij de voor-en nadelen en gezamenlijk tot een beslissing komen.

Welke beslissingen loop jij tegen aan? Zou deze werkvorm je daarbij kunnen helpen?

Wil je eens sparren of meer info? Bel of mail vooral! 06-40216202 of marte@zinziz.nl