Doen we wat werkt?

Veel gemeenten en OCO aanbieders zetten zich actief in om de ondersteuning te verbeteren en beter zichtbaar te maken. Maar hoe weet je of je op de goede weg bent? Vragen als “Bereiken we de juiste inwoners?”, “Sluit onze ondersteuning aan bij hun behoeften?”, “Wat levert het op?” zijn essentieel om methodisch te kunnen werken. Een gedegen evaluatieonderzoek helpt om deze vragen te beantwoorden.

Hoe ZINZIZ kan helpen met onderzoek

ZINZIZ ondersteunt gemeenten en aanbieders bij het evalueren en versterken van OCO. Met behulp van een combinatie van kwalitatief- en kwantitatief onderzoek, analyseren we behoeften en ervaringen en maken de vertaalslag naar de praktijk voor concreet advies.

Onze aanpak is breed en flexibel. Denk aan:

• Literatuuronderzoek en beleidsanalyse
• (Groeps)interviews met inwoners, professionals en verwijzers
• Korte, toegankelijke vragenlijsten (papier en digitaal)
• Proces-, impact- en lerende evaluaties
• Actieonderzoek met uitvoerders
• Whole system in the room-sessies
• Co-creatiesessies met cliëntvertegenwoordigers

Of het nu gaat om het verbeteren van de ondersteuning, het versterken van samenwerking of het vergroten van de bekendheid: ZINZIZ helpt, zo maken we samen impact!

Meer weten?
Benieuwd wat een evaluatie voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact op met bente@zinziz.nl of kijk op zinziz.nl.

In het artikel nemen onderzoekers Lena Wever en Miriam Wickham de lezer mee in de belangrijkste knelpunten en kansen in de ondersteuning van nuggers met een arbeidsbeperkingen. Het artikel kun je lezen via deze link.

Met subsidie van ZonMw heeft ZINZIZ samen met NVvA, AKC en SAM in onderzoek verkend waar we nu staan, en hoe kennisdeling tussen verschillende professionals binnen het poortwachterproces bevorderd kan worden.

Kennisdelen is nog niet vanzelfsprekend

Wat blijkt: de meeste professionals erkennen dat samenwerking en kennisdeling belangrijk is, maar in de praktijk gebeurt dit nog weinig. Uit vragenlijsten voor deze beroepsgroepen en gesprekken met vertegenwoordigers van iedere beroepsgroep blijkt uit dit onderzoek dat de behoefte aan kennisdeling over het algemeen nog latent of (nog) afwezig is. Hoewel het belang van samenwerking wordt erkend, nemen professionals zelden zelf het initiatief. De urgentie wordt meestal pas gevoeld wanneer zich complexe casussen voordoen (‘buikpijndossiers’), of wanneer knelpunten in het proces tastbaar worden voor de professional.

Iedereen zijn eigen stukje van de puzzel

De mate van betrokkenheid en openheid voor kennisdeling verschilt per beroepsgroep. Elke professional werkt vaak één-op-één met de cliënt, wat betekent dat contact met andere disciplines minder vanzelfsprekend is. Er wordt niet altijd vanuit een gezamenlijke aanpak gedacht, maar eerder vanuit het eigen specifieke deel van het traject. Jobcoaches, re-integratieprofessionals en HR-professionals ervaren in de praktijk veel knelpunten en staan hierdoor het meest open voor samenwerking. Bij arbeidsdeskundigen is er enige bereidheid, maar vooral vanuit de gedachte om kennis te delen met bedrijfsartsen. Zij ervaren bij jobcoaches en re-integratieprofessionals vooral dat zij kennis brengen in plaats van ophalen. Bedrijfs- en verzekeringsartsen tonen op dit moment nog weinig actieve interesse in multidisciplinaire uitwisseling.

Wat is er nodig om dit te veranderen?

Een belangrijke voorwaarde voor het versterken van de behoefte aan kennisdeling is het creëren van meer inzicht in elkaars werkpraktijk. Wanneer professionals elkaars perspectieven leren kennen, groeit het wederzijds begrip én het besef van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Niet alle beroepsgroepen ontmoeten elkaar momenteel bij bestaande gelegenheden. In plaats van nieuwe vormen van overleg op te zetten, wordt het als effectiever ervaren om aan te sluiten bij bestaande bijeenkomsten of netwerken. Deze laagdrempelige setting maakt het mogelijk om op een organische manier samenwerking en kennisdeling te laten ontstaan. Het stimuleren van kennisdeling vraagt op dit moment niet per se om nieuwe structuren, maar (meer) om het benutten van bestaande gelegenheden waarin professionals elkaar ontmoeten, geïnspireerd raken en gezamenlijk kunnen reflecteren. Zo kan de latente of ontbrekende behoefte omgezet worden in duurzame samenwerking, met als uiteindelijk doel: betere ondersteuning van de werknemer.

Over de grenzen van de eigen beroepsgroep

Het versterken van multidisciplinaire kennisdeling vraagt geen ingrijpende veranderingen, maar begint met kleine stappen in bestaande contexten. Door elkaar beter te leren kennen en elkaars perspectieven te waarderen, kunnen professionals samen bijdragen aan betere ondersteuning van werknemers binnen het poortwachterproces. Op basis van het onderzoek doen we verschillende aanbevelingen om duurzame samenwerking en kennisdeling tussen de beroepsgroepen te versterken. Allereerst is het belangrijk om in het werkveld meer aandacht te besteden aan de overgang van professionaliteit gericht op de eigen rol, naar relationele professionaliteit. Hierbij richten professionals zich meer op het samenwerken over de grenzen van hun eigen rol heen, en het samen oplossen van vraagstukken.

Daarnaast helpt het om themagerichte bijeenkomsten te organiseren binnen bestaande structuren. Door deze vertrouwde context te benutten en ruimte te creëren voor multidisciplinaire uitwisseling, ontstaat interactie en wordt samenwerking vanzelfsprekender. Gebruik hierbij de werknemer als gezamenlijk vertrekpunt. Door het gezamenlijk belang expliciet te maken, ontstaat er ook meer gedeelde verantwoordelijkheid en motivatie om over de grenzen van de eigen beroepsgroep heen te kijken.

Bij bijeenkomsten is het van belang om een open en gelijkwaardig dialoog tussen de verschillende beroepsgroepen te creëren om (ervaren) hiërarchische verhoudingen te doorbreken. Beroepsverenigingen, koepelorganisaties, UWV en andere bekende partijen kunnen hierin een rol spelen door samenwerking te stimuleren en ruimte te bieden voor uitwisseling. Tot slot is het goed om bewust te zijn van het feit dat de behoefte aan kennisdeling nu nog vaak ontbreekt of slechts beperkt aanwezig is. Een gefaseerde aanpak, die aansluit bij de huidige praktijk van professionals, is daarom essentieel.

Meer weten? Het hele onderzoeksrapport kun je hieronder lezen. Neem vooral contact met mij op (Lucy, onderzoeker en adviseur bij ZINZIZ: lucy@zinziz.nl) als je eens van gedachte wil wisselen over dit onderwerp!

Aan het laden...

Duurt het te lang?

Laad het document opnieuw

| Openen in nieuwe tab

Drie ontwikkelde interventies

De afgelopen jaren hebben we hard gewerkt aan trainingen, intervisies, en de ontwikkeling van drie online omgevingen, gericht op de drie belangrijkste deelnemersgroepen in spoor 2: werknemers, werkgevers en re-integratieadviseurs. Deze digitale platformen vormen een belangrijk onderdeel van de toolbox en methodiek die we ontwikkelen, en worden op dit moment gefinetuned op basis van gebruikservaringen en feedback uit de praktijk.

We hebben hierbij veel waardevolle input gekregen van onze samenwerkingspartners Hago Zorg (inmiddels Vebego Zorg Services) en KLM, met name voor de omgeving voor werkgevers, maar ook deels voor die van werknemers.

Daarnaast blijven onze klankbordgroep met ervaringsdeskundigen, denktank met re-integratieadviseurs, én een denktank met stakeholders (zoals werkgevers en arbeidsdeskundigen) actief betrokken. Zij denken kritisch met ons mee en geven doorlopend feedback op de inhoud en toepasbaarheid van de aanpak en de digitale middelen.

Inhaalslag in de zomer

Het inbouwen van de digitale omgevingen in de bestaande werkwijzen van onze samenwerkingspartner Fith vroeg meer tijd dan verwacht, waardoor de dataverzameling wat is vertraagd. Inmiddels zijn we volop bezig met een inhaalslag, zodat we alsnog alle benodigde data volgens planning kunnen verzamelen. Dit betekent dat er ook in de zomerperiode veel dataverzameling plaatsvindt – een periode die normaal gesproken minder geschikt is vanwege vakanties. Dankzij de korte lijnen met onze partners kunnen we gelukkig snel schakelen.

Eerste indrukken en unieke inzichten

Hoewel de resultaten nog niet beschikbaar zijn, horen we vanuit re-integratieadviseurs al dat de inhoudelijke onderdelen – zoals het IGM en aandacht voor rouw – goed aansluiten bij de beleving van werknemers. Over de ervaringen van werkgevers verwachten we later in het project meer informatie.

Wat bovendien bijzonder waardevol is, is dat we met dit project niet alleen data verzamelen over de meerwaarde van rouw en het IGM in spoor 2, maar ook over hoe een digitaal platform kan aansluiten bij de behoeften van verschillende deelnemersgroepen. Dat levert niet alleen inzichten op voor dit project, maar ook breder voor de toekomst van digitale ondersteuning in re-integratieprocessen.

Eindproducten voor de praktijk en het onderzoek

Aan het einde van het project stellen we verschillende eindproducten beschikbaar:

• De drie digitale omgevingen voor werknemers, werkgevers en re-integratieadviseurs, als zelfstandige producten voor andere re-integratieorganisaties. Deze worden aangeleverd zonder de huisstijl of systeemkoppelingen van Fith, en met een korte handleiding met tips voor implementatie in een ander re-integratiebedrijf.
• Een onderzoeksrapport, waarin we de opbrengsten, ervaringen en inzichten vanuit dit project bundelen, zodat ook andere onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals ermee verder kunnen.

Meer weten? Neem gerust contact op met onderzoeker Miriam via miriam@zinziz.nl

Voor mij sprong er één project in het bijzonder uit. Niet alleen omdat ik zelf heb meegeschreven aan de aanvraag, maar ook omdat ik vanaf juli samen met collega’s van ZINZIZ, Tilburg University en Staatvandienst daadwerkelijk aan de slag ga!

Hoe kwam het tot stand?

Het idee van dit project ontstond tijdens een bijeenkomst van ZonMw, waar verschillende projectleiders samenkwamen rondom het thema ‘verbetering van de kwaliteit van het poortwachterproces’. Daar raakten we in gesprek over het openheidsdilemma: een bekend thema onder werkzoekenden met psychische klachten. Kim Janssens en haar collega’s deden daar in 2024 onderzoek naar en ontdekten dat het helpt om bewust stil te staan bij de vraag of, wanneer en hoe je open wil zijn over je klachten. Want dat is geen eenvoudige keuze. Ze ondervonden dat 51% van de interventiegroep na 6 maanden werk had gevonden, tegenover 26% van de controlegroep. Na 12 maanden bleek 49% van de interventiegroep duurzaam werk behouden te hebben (minimaal 12 uur per week, gedurende ten minste 3 maanden), tegenover 23% in de controlegroep. Veelbelovend resultaat!

Bewust stigma’s doorbreken

De kern van het openheidsdilemma is: ben je open over je klachten, of juist niet? En hoe doe je dat dan? Open zijn kan helpen om meer begrip en steun te krijgen. Tegelijkertijd loop je het risico op vooroordelen, stigma of zelfs discriminatie. Het blijft dus balanceren, en vraagt om maatwerk en eigen regie. CORAL 2.0, ontwikkeld door Kenniscentrum Phrenos, Tilburg University/Tranzo en Samen Sterk zonder Stigma, is een beslishulp die helpt bij het maken van keuzes rondom openheid. Niet alleen of je iets deelt, maar ook wat je wil delen, aan wie en wanneer. In het onderzoek van Kim en haar collega’s kwam uit dat ongeacht welke keuze je hierin maakt, het al helpt dat je bewust nadenkt over je keuze, en hierin een keuze kan maken die voor jou het meest passend is.

Waarom is het voor Spoor 2 belangrijk?

ZonMw investeert al langer in het verbeteren van het poortwachterproces. En dat is nodig, want landelijk onderzoek van UWV (2020) toont aan dat slecht 7% van de werkzoekenden via Spoor 2 nieuw werkt vindt. Ook binnen Spoor 2 is een belangrijk knelpunt het dilemma over hoeveel iemand vertelt over diens beperkingen en/of belastbaarheid. Bij psychische klachten blijkt dat hoewel 75% van de mensen hierover open is, 64% van de leidinggevenden aangeeft mensen met psychische kwetsbaarheden minder snel zouden aannemen. Dit creëert een spanningsveld: openheid kan helpen, maar is niet zonder risico.

Het onderzoek laat zien dat betere ondersteuning bij dit openheidsdilemma de slagingskans op het vinden van nieuw werk kan verhogen. Vanuit die gedachte zagen wij mogelijkheden om deze methode rond het openheidsdilemma breder in te zetten. Niet alleen voor mensen met psychische klachten, maar ook voor mensen met fysieke en energetische beperkingen. En juist ook binnen Spoor 2, waar het vinden van nieuw werk bij een nieuwe werkgever centraal staat.

Mijn focus op dit project

Ik kijk enorm uit om te starten. Dit project bouwt voort op onderzoek met veelbelovend resultaat en stelt ons in staat om de methode geschikt te maken voor een bredere doelgroep binnen Spoor 2. Vanuit eerdere ZINZIZ-projecten hield ik me al bezig met het poortwachterproces en knelpunten daarin, met focus op kennisdeling en samenwerking. Nu gaan we een stap verder door vanuit het perspectief van de werknemer naar het poortwachterproces te kijken.

Benieuwd naar het project, heb je vragen, of ga je graag in gesprek over de verbetering van het poortwachterproces? Stuur mij vooral een bericht: lucy@zinziz.nl of bel 06 – 81 92 88 61.

Tijdens de meest recente sessie stonden twee thema’s in de spotlights: literatuuronderzoek en leren van faalmomenten. We gingen met elkaar in gesprek over hoe we onze onderzoek kennis kunnen verdiepen én hoe we deze kennis beter met elkaar kunnen delen. Daarnaast bespraken we hoe we niet alleen van successen, maar ook juist van fouten kunnen leren.

Onderzoek als fundament

Elke onderzoeker is bekend met literatuuronderzoek. Maar wat houdt dit precies in, en hoe kunnen we het efficiënt inzetten binnen verschillende projecten? Tijdens de sessie verdiepten we ons in de verschillende vormen van literatuuronderzoek — van verkennend (desk research) tot systematisch. We bespraken het belang van literatuuronderzoek bij het:

• verkrijgen van inzicht in wat al bekend is over een onderwerp;
• signaleren van lacunes in bestaande kennis;
• bouwen van een theoretisch kader dat hypothesevorming ondersteunt;
• onderbouwen van keuzes in onderzoeksmethoden.

De besproken inzichten pasten we direct toe op onze eigen projecten. Samen ontwikkelden we een plan van aanpak om methodischer te werk te gaan. Zo streven we ernaar om onze doelen op een efficiënte, onderbouwde manier te realiseren.

Van fouten naar inzichten

’s Middags stonden we stil bij onze eigen “faalverhalen”. Door in te zoomen op momenten die we als falen hebben ervaren, onderzochten we waar het misging en wanneer de omwenteling precies plaatsvond. Deze verhalen koppelden we aan faalpatronen, zoals omschreven in de IvBM-archetypen.

Door openhartig onze ervaringen te delen, ontdekten we hoe waardevol het is om niet alleen successen, maar ook mislukkingen bespreekbaar te maken — en daarvan te leren.

Wat het mij heeft gebracht

Deze sessie gaf me niet alleen praktische tools om literatuuronderzoek doelgerichter aan te pakken, maar ook waardevolle inzichten in mijn eigen faalpatronen. Misschien nog belangrijker: het bevestigde hoe waardevol het is om te werken in een organisatie waar we elkaar écht ondersteunen. Of het nu gaat om advies geven, ervaringen delen of simpelweg luisteren naar elkaars verhalen — zo groeien we samen.

Wil jouw organisatie ook samen beter worden? Neem dan contact met ons op (bente@zinziz.nl) voor onderzoek, trainingen of advies met impact. Samen maken we leren betekenisvol.

Afgelopen maand hebben wij het onderzoek naar onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) in de gemeente ‘s-Hertogenbosch afgerond. In samenwerking met MEE De Meent hebben wij met enthousiasme en betrokkenheid gewerkt aan een evaluatie van het huidige OCO-aanbod en de bekendheid ervan onder inwoners en verwijzers. Dit onderzoek is gestart begin 2024 en bouwt voort op ons eerdere onderzoek in 2020/21, waarin de bekendheid van OCO in gemeente ‘s-Hertogenbosch nog relatief laag bleek te zijn. Sindsdien heeft de gemeente diverse initiatieven genomen om dit te verbeteren.

Ons doel met huidig onderzoek? In kaart brengen of deze inspanningen hun vruchten hebben afgeworpen. Zijn inwoners inmiddels beter bekend met het OCO-aanbod? En hoe ervaren zij de ondersteuning die zij ontvangen? Daarnaast hebben we onderzocht in hoeverre verwijzers, bijvoorbeeld huisartsen, sociaal werkers en medewerkers van buurthuizen, op de hoogte zijn van OCO en hoe zij inwoners naar het aanbod doorverwijzen.

Om antwoorden te vinden op deze vragen, hebben we zowel kwantitatief- als kwalitatief onderzoek uitgevoerd:

• Enquêtes onder inwoners van gemeente ‘s-Hertogenbosch:
  We hebben gebruik gemaakt van het inwonerspanel van de gemeente om de bekendheid van OCO te peilen. Daarnaast hebben we een brede enquête verspreid om ervaringen van inwoners te onderzoeken, zoals het gebruik van OCO, de kwaliteit van de ondersteuning en mogelijke verbeterpunten.
• Interviews met inwoners en verwijzers:
  We hebben verdiepende gesprekken gevoerd met inwoners die gebruik hebben gemaakt van OCO, om beter te begrijpen wat OCO hen heeft opgeleverd en hoe zij het aanbod ervaren. Ook is er een korte vragenlijst afgenomen bij verwijzers om inzicht te krijgen in hun kennis over het OCO-aanbod en hoe vaak zij mensen doorverwijzen.

Resultaten en producten
De bekendheid van OCO in de gemeente ’s-Hertogenbosch is toegenomen ten opzichte van 2021. Uit het onderzoek blijkt echter dat er nog ruimte is voor verbetering op het gebied van bekendheid. Dit is vooral belangrijk omdat zowel inwoners als verwijzers de ondersteuning van OCO als positief ervaren, en veel inwoners aangeven in de toekomst graag gebruik te willen maken van OCO, nu ze ermee bekend zijn. ZINZIZ adviseert onder andere om de zichtbaarheid van OCO te vergroten, zodat nog meer inwoners bereikt en ondersteund kunnen worden.

De resultaten hebben we in een uitgebreid onderzoeksrapport met conclusies en aanbevelingen aangeboden, inclusief een management samenvatting en een overzichtelijke infographic. Hiermee hopen wij een stevige basis te hebben neergezet voor verdere verbetering van onafhankelijke cliëntondersteuning in ‘s-Hertogenbosch, zodat inwoners de juiste ondersteuning op het juiste moment kunnen krijgen.

Heb je vragen over het onderzoek of wil je meer weten over onze aanpak? Neem dan contact met ons op (bente@zinziz.nl)!

‘De groep als medicijn’ is een onderzoeksproject waarin ZINZIZ samen met De Krachtcentrale 013 onderzoekt hoe een groepsgewijze aanpak kan bijdragen aan de re-integratie van spoor 2 werknemers. Hier hebben we eerder ook al een update over gegeven, maar nu zijn we weer een flinke stap verder in ons onderzoek! Na de eerste maanden van dataverzameling hebben we een preliminaire analyse uitgevoerd, en de eerste resultaten zijn veelbelovend. De groepsgewijze aanpak lijkt grote voordelen te bieden voor werknemers in spoor 2.

Veel positieve resultaten in de vragenlijsten

Uit onze vragenlijsten zien we veel positieve cijfers terug die laten zien dat de groep een belangrijke rol speelt in hun re-integratieproces.

Eerste inzichten uit verdiepende interviews

Naast de vragenlijsten hebben we ook verdiepende interviews gehouden met werknemers, werkgevers en trainers. Deze gesprekken geven ons inzicht in wat de groep precies effectief maakt:

• Werknemers benoemen verschillende werkzame elementen van de groep, zoals herkenning, steun en de structuur die de training biedt.
• Werkgevers delen hun perspectief, onder andere op waarom zij kiezen voor een groepstraject en welke belangen daarbij een rol spelen.
• Trainers geven inzicht in de afwegingen die zij maken bij het begeleiden van de groepen en hoe zij inspelen op groepsdynamiek.

Observaties van trainingen

Onze observaties van de trainingen bevestigen het beeld dat uit de andere data naar voren komt: de sfeer in de groepen is positief en ondersteunend. We zien dat deelnemers actief betrokken zijn en elkaar stimuleren.

Doorontwikkeling van de methode

Hoewel de resultaten overwegend positief zijn, zien we ook nog mogelijkheden om de methode verder te verfijnen. Daarom starten we nu met de doorontwikkeling van de groepsaanpak. In deze fase werken De Krachtcentrale 013 en ZINZIZ nauw samen om de methode nog beter aan te laten sluiten bij de behoeften van zowel werknemers als werkgevers.

Vervolgonderzoek en toetsing

Ook na de doorontwikkeling blijven we de methode onderzoeken. We blijven kijken wat werkt en wat beter kan, zodat we een zo effectief mogelijke aanpak kunnen blijven bieden. De eerste resultaten zullen we binnenkort ook bespreken met de klankbordgroep en de denktank, zodat we ook vanuit die invalshoeken feedback kunnen verzamelen.

We houden jullie op de hoogte van de verdere ontwikkelingen!

Heb je vragen over dit project? Mail of bel dan Miriam: miriam@zinziz.nl ; 06 – 81928860

Vervolgens zijn we in gesprek gegaan over de sturingsfactoren vanuit het perspectief van beleidsmakers en professionals in de uitvoering. Interessante gesprekken kwamen op gang, niet alleen over bewustwording van de groep nuggers met een arbeidsbeperking, maar ook over meer overkoepelende thema’s: is het nodig om hen als specifieke doelgroep aan te wijzen, of moeten we als gemeente doelgroepen juist meer loslaten? Hoe kunnen we als gemeente dichter bij de inwoners in de wijk komen en de dienstverlening daardoor laagdrempeliger en toegankelijker maken? Hoe communiceren we naar inwoners over hun rechten en plichten, en hoe kunnen we ons daarbij dienstbaar opstellen?

Het vervolg? De deelnemers nemen de inzichten mee, bijvoorbeeld door deze te delen met collega’s, op bezoek te gaan bij een werkcafé van een andere gemeente, of het onderwerp op te pakken in werkgroepen die zich bezighouden met harmonisatie van beleid en de ontwikkeling van het werkcafé.

Ondertussen zijn wij bezig met de afronding van ons onderzoeksrapport en het ontwikkelen van producten waar gemeenten mee aan de slag kunnen, zoals een dialoogbox met gespreksvragen, stuurfactoren en oplossingsrichtingen.

Heb jij als regio of als gemeente interesse om met elkaar te leren over de huidige dienstverlening voor nuggers en met elkaar het gesprek aan te gaan over hoe deze doelgroep beter ondersteund kan worden?

Neem gerust contact op met Lena Wever (lena@zinziz.nl) als je interesse hebt in een bijeenkomst in jouw regio.