Voor mij sprong er één project in het bijzonder uit. Niet alleen omdat ik zelf heb meegeschreven aan de aanvraag, maar ook omdat ik vanaf juli samen met collega’s van ZINZIZ, Tilburg University en Staatvandienst daadwerkelijk aan de slag ga!

Hoe kwam het tot stand?

Het idee van dit project ontstond tijdens een bijeenkomst van ZonMw, waar verschillende projectleiders samenkwamen rondom het thema ‘verbetering van de kwaliteit van het poortwachterproces’. Daar raakten we in gesprek over het openheidsdilemma: een bekend thema onder werkzoekenden met psychische klachten. Kim Janssens en haar collega’s deden daar in 2024 onderzoek naar en ontdekten dat het helpt om bewust stil te staan bij de vraag of, wanneer en hoe je open wil zijn over je klachten. Want dat is geen eenvoudige keuze. Ze ondervonden dat 51% van de interventiegroep na 6 maanden werk had gevonden, tegenover 26% van de controlegroep. Na 12 maanden bleek 49% van de interventiegroep duurzaam werk behouden te hebben (minimaal 12 uur per week, gedurende ten minste 3 maanden), tegenover 23% in de controlegroep. Veelbelovend resultaat!

Bewust stigma’s doorbreken

De kern van het openheidsdilemma is: ben je open over je klachten, of juist niet? En hoe doe je dat dan? Open zijn kan helpen om meer begrip en steun te krijgen. Tegelijkertijd loop je het risico op vooroordelen, stigma of zelfs discriminatie. Het blijft dus balanceren, en vraagt om maatwerk en eigen regie. CORAL 2.0, ontwikkeld door Kenniscentrum Phrenos, Tilburg University/Tranzo en Samen Sterk zonder Stigma, is een beslishulp die helpt bij het maken van keuzes rondom openheid. Niet alleen of je iets deelt, maar ook wat je wil delen, aan wie en wanneer. In het onderzoek van Kim en haar collega’s kwam uit dat ongeacht welke keuze je hierin maakt, het al helpt dat je bewust nadenkt over je keuze, en hierin een keuze kan maken die voor jou het meest passend is.

Waarom is het voor Spoor 2 belangrijk?

ZonMw investeert al langer in het verbeteren van het poortwachterproces. En dat is nodig, want landelijk onderzoek van UWV (2020) toont aan dat slecht 7% van de werkzoekenden via Spoor 2 nieuw werkt vindt. Ook binnen Spoor 2 is een belangrijk knelpunt het dilemma over hoeveel iemand vertelt over diens beperkingen en/of belastbaarheid. Bij psychische klachten blijkt dat hoewel 75% van de mensen hierover open is, 64% van de leidinggevenden aangeeft mensen met psychische kwetsbaarheden minder snel zouden aannemen. Dit creëert een spanningsveld: openheid kan helpen, maar is niet zonder risico.

Het onderzoek laat zien dat betere ondersteuning bij dit openheidsdilemma de slagingskans op het vinden van nieuw werk kan verhogen. Vanuit die gedachte zagen wij mogelijkheden om deze methode rond het openheidsdilemma breder in te zetten. Niet alleen voor mensen met psychische klachten, maar ook voor mensen met fysieke en energetische beperkingen. En juist ook binnen Spoor 2, waar het vinden van nieuw werk bij een nieuwe werkgever centraal staat.

Mijn focus op dit project

Ik kijk enorm uit om te starten. Dit project bouwt voort op onderzoek met veelbelovend resultaat en stelt ons in staat om de methode geschikt te maken voor een bredere doelgroep binnen Spoor 2. Vanuit eerdere ZINZIZ-projecten hield ik me al bezig met het poortwachterproces en knelpunten daarin, met focus op kennisdeling en samenwerking. Nu gaan we een stap verder door vanuit het perspectief van de werknemer naar het poortwachterproces te kijken.

Benieuwd naar het project, heb je vragen, of ga je graag in gesprek over de verbetering van het poortwachterproces? Stuur mij vooral een bericht: lucy@zinziz.nl of bel 06 – 81 92 88 61.

Waarom investeren in re-integratie zo belangrijk is

Een goed functionerend re-integratiesysteem is niet alleen van belang voor werknemers en werkgevers, maar voor de hele samenleving. Langdurig verzuim brengt hoge kosten met zich mee, maar nog belangrijker: het verlies van werk heeft grote impact op het welzijn en de participatie van mensen. Het kan ervoor zorgen dat iemand steeds verder van de arbeidsmarkt af komt te staan. Werk is niet alleen een inkomen, maar draagt bij aan structuur, zingeving en sociale verbinding. Daarom is het cruciaal om te blijven kijken naar wat écht werkt in re-integratie en hoe we dit proces kunnen verbeteren.

Blijven leren, verbeteren en vernieuwen

Re-integratie is een ingrijpend, en ingewikkeld proces waarin ook veel verschillende professionals een rol spelen. Van arbeidsdeskundigen en bedrijfsartsen tot coaches en loopbaanbegeleiders. Zij maken dagelijks belangrijke keuzes die impact hebben op hoe iemands traject verloopt. Het is daarom belangrijk dat we van elkaar blijven leren en samenwerken. Bij ZINZIZ doen wij, met subsidies vanuit ZonMw, verschillende projecten waarmee we bijdragen aan het menselijker en effectiever maken van het re-integratieproces. Onze aanpak is mensgericht, wetenschappelijk onderbouwd en gericht op samenwerking tussen alle betrokken partijen.

Leren van andere beroepsgroepen binnen het poortwachter proces

In het project Jong Geleerd, Oud Geleerd (JGOG) gaat het om kennis delen en reflecteren. We stimuleren multidisciplinaire kennisuitwisseling en mentoring tussen professionals uit verschillende beroepsgroepen. Arbeidsdeskundigen, bedrijfsartsen en professionals uit het sociaal domein maken dagelijks complexe afwegingen binnen re-integratietrajecten. Onderzoek toont aan dat deze afwegingen vaak op vergelijkbare wijze plaatsvinden, ongeacht de beroepsgroep. Terwijl onderling deze beroepsgroepen niet altijd (nauw) met elkaar samenwerken, blijkt ook uit onderzoek van de argumentenfabriek. Met mentoring en regionale bijeenkomsten brengen we professionals bij elkaar om samen te reflecteren op hun keuzes. Daarnaast doen we nu ook een klein onderzoek binnen het project naar wat verschillende beroepsgroepen zelf willen halen uit multidisciplinaire samenwerking. In april ronden we dit onderzoeksrapport af. Wil je in contact komen met andere professionals binnen de Wet verbetering poortwachter? Op www.ikwilkennisdelen.nl kun je sparren en ervaringen uitwisselen met andere beroepsgroepen binnen het poortwachter proces.

De kracht van de groep

Binnen het project De Groep als Medicijn (GaM) onderzoeken we of groepsgewijze begeleiding een waardevolle aanvulling kan zijn op de reguliere individuele begeleiding binnen het tweede spoor. In Nederland ligt de focus bij re-integratie in het tweede spoor namelijk vaak op één-op-één trajecten, terwijl internationaal onderzoek laat zien dat groepsinterventies positieve effecten kunnen hebben. Werken in een groep kan namelijk zorgen voor extra steun, structuur en motivatie. Samen met de Krachtcentrale 013 kijken we welke groepsaanpak echt helpt, voor wie en waarom.

Werkverlies heeft impact

Bij Samen het juiste spoor leggen (SHJSL) kijken we breder dan alleen naar het vinden van een nieuwe baan. Het gaat niet alleen over solliciteren, maar ook over omgaan met verandering. Werkverlies kan voelen als een rouwproces en het geloof in eigen kunnen kan flink afnemen. We ontwikkelen een toolbox voor werknemers, een coaching methode voor begeleiders en een e-learningmodule voor werkgevers, zodat alle betrokkenen beter voorbereid en ondersteund worden.

Samen verder bouwen aan betere re-integratie

Door samen te werken, kennis te delen en onderzoek te doen, maken we re-integratie effectiever en duurzamer. Zo zorgen we ervoor dat werknemers de best mogelijke ondersteuning krijgen om weer grip te krijgen op hun loopbaan.

Meer weten?

Wil je er meer over horen of een keer van gedachten wisselen hierover? Neem dan vooral contact op met Lucy (lucy@zinziz.nl).

‘Jong Geleerd, Oud Geleerd’ is een serie van drie bijeenkomsten, waar je als professionals met elkaar kan leren over hoe je goede afwegingen maakt. Een mix van theorie en met elkaar sparren en uitwisselen. En, word gratis lid van het platform ikwilkennisdelen.nl, waar je mede-professionals kan leren kennen en uitdagende afwegingen met elkaar kan delen. Doe jij mee? Schrijf je nu in voor de series in het najaar 2024. Al een kijkje nemen op het digitale platform? Je kunt je gratis inschrijven op www.ikwilkennisdelen.nl.

Wat kun je verwachten van de kennissessie?

• Tijdens de kennissessie zullen we ervaringen delen en regionale netwerken versterken, met een focus op domeinoverstijgende samenwerking.
• Daarnaast hebben we een platform waarop multidisciplinaire mentoring mogelijk is tussen de ‘oude rotten’ en nieuwkomers in het vak.

Meld je hier aan in Tilburg:
Startbijeenkomst dinsdag 6 augustus
Themabijeenkomst 1 maandag 23 september
Themabijeenkomst 2 Donderdag 7 november

Meld je hier aan in Zwolle:
Startbijeenkomst maandag 26 augustus
Themabijeenkomst 1 donderdag 10 oktober
Themabijeenkomst 2 maandag 18 november

Meld je hier aan in Utrecht:
Startbijeenkomst maandag 16 september
Themabijeenkomst 1 maandag 14 oktober
Themabijeenkomst 2 maandag 9 december

Zie voor meer informatie de flyer hieronder.

Vragen? Neem dan contact op met Lucy van Wijk via e-mail lucy@zinziz.nl of telefonisch via 06 – 81 92 88 61.

Dit driejarige project mogen we met subsidie van het ministerie van Sociale Zaken, gecoördineerd door ZonMw, gaan uitvoeren binnen het programma Verbetering kwaliteit poortwachtersproces. Dit programma richt zich op onderzoeks- en implementatieprojecten die bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van het poortwachtersproces en de re-integratie van zieke werknemers door het ontwikkelen van kennis, het stimuleren van implementatie en de borging van kennis. Binnen de tweede programmalijn ‘verbetering re-integratieproces’, gaan we aan de slag met ons project.

Wat gaan we doen?

In dit driejarig project gaat ZINZIZ samen met SBCM en Muzus en met vier sociaal werkbedrijven een innovatieve blended methode voor verzuimbegeleiding ontwikkelen en toetsen. We doen dit samen met werknemers, professionals, arbodiensten en maatschappelijk begeleiders van vier sociaal werkbedrijven: Amfors (Amersfoort), AM Match (Amstelveen, Hoofddorp), Tiem (Zwolle) en UW Bedrijven (Utrecht). We richten ons daarmee op het terugbrengen van langdurig verzuim binnen sociaal werkbedrijven, maar we kijken ook naar mogelijke toepassingen in andere organisaties, zoals organisaties met een expliciet ontwikkeldoel (social enterprises) en organisaties met vergelijkbare doelgroep (organisaties met veel laag opgeleide medewerkers).

We gaan ontwikkelen

We benutten de komende maanden om samen met de vier sociaal werkbedrijven en SBCM op basis van evidence based practice de methode te ontwikkelen. We werken bij elk sociaal werkbedrijf samen met een denktank van werknemers en een taskforce met leidinggevenden, HRM, management en eventuele externe betrokkenen (zoals arbodiensten en maatschappelijk begeleiders van werknemers). Samen met hen ontwikkelen we een innovatieve methode van verzuimbegeleiding voor werknemers die zijn uitgevallen uit werk. Deze blended methode bestaat uit periode van 2 maanden met intensieve begeleiding en periodieke opvolging. De methode wordt verzorgd met behulp van een online applicatie met e-learning, online intervisie, een online community en individuele gesprekken.

Deze elementen zijn geprotocolleerd en gericht op elementen van “willen” en “kunnen” uit het integratief gedragsmodel (Blonk, 2018) aangezien onderzoek uitwijst dat het inspelen op deze elementen bijdraagt aan een snellere en betere werkhervatting (Brouwer et al., 2009; Vooijs et al., 2016). We richten ons daarbij expliciet op het versterken van 2 kernelementen uit het model die cruciaal zijn voor succesvolle werkhervatting: zelfregulering (Brouwer et al, 2009; Van Hooft, 2016) en self-efficacy (geloof in eigen kunnen) (Van Hooft, Ottervanger, & Van Dam, 2007; Lagerveld, 2017).

Vanaf september 2022 implementeren we samen met de taskforces de methode in de vier organisaties. We starten daarbij met het trainen van professionals uit de taskforce zodat zij de methode modelgetrouw kunnen verzorgen. Vervolgens gaan de taskforces binnen elk sociaal werkbedrijf aan de slag met het begeleiden van verzuimende werknemers aan de hand van de methode. Tijdens het project vragen we continu advies aan onze klankbordgroep, waar onder andere onderzoekers, vakbonden en Cedris vertegenwoordigd zijn.

En we gaan evalueren

Parallel aan het ontwikkelen en implementeren voeren we ook een proces- en effectevaluatie uit, waarbij we het Kirkpatrick-model, de theory of change en participatief actieonderzoek combineren. We voeren een effectevaluatie uit waarbij we inzichtelijk maken welke effecten de werknemers en leidinggevenden signaleren. We evalueren de effecten aan de hand van het model van Kirkpatrick (1959) op 4 niveaus:

• Reactie: hoe hebben de werknemers en de taskforce de methode ervaren? Leuk, makkelijk, zinvol, conform verwachting en behoefte?
• Leren: Welke kennis is blijven hangen bij de werknemers en de taskforce?
• Gedrag: Hoe en in welke mate zijn willen, kunnen en doen veranderd bij de werknemers en de taskforce?
• Resultaat: Wat is het effect van de interventie op verzuim en werkhervatting?

Met de procesevaluatie gebaseerd op de theory of change brengen we de uitgangspunten, stappen en overwegingen bij het ontwikkelen en implementeren in kaart. Op basis van deze evaluaties ontwikkelen we de methode verder door. Ook stellen we concrete en praktische adviezen op voor het toepassen van de methode bij andere bedrijven met veel laag opgeleide, en -digivaardige werknemers. We werken in het project toe naar een doorontwikkelde methode voor verzuimbegeleiding van werknemers van sociaal werkbedrijven, social enterprises en andere organisaties met veel laag opgeleide werknemers (voorjaar van 2024).

Kennisdeling staat centraal

We besteden gedurende het project veel aandacht aan kennisdeling (zoals artikelen op basis van de ontwikkelfase, deelname aan kennisuitwisseling tussen projecten en bijdragen aan kenniskringen van Cedris en SBCM). In de laatste fase van het project besteden we extra veel aandacht aan kennisdeling, bijvoorbeeld door workshops te verzorgen bij congressen, praktijkdagen en kenniskringen van Cedris en SBCM.

Meer weten?

Neem dan contact op met de projectleider, Femke Bennenbroek (femke@zinziz.nl, of 085-3035995)