Recentelijk heb ik het webinar ‘Maatschappelijke begeleiding binnen de veranderopgave inburgering’ van de Provincie Gelderland, de Provincie Overijssel en VluchtelingenWerk Oost Nederland gevolgd. Wat vooral bij mij is blijven hangen is dat de rol van de maatschappelijk begeleider een hele belangrijke, maar ook hele mooie rol is. Deze vrijwilligers zetten zich in voor nieuw gevestigde statushouders, om hen te begeleiden op uiteenlopende gebieden.

Ik neem jullie graag mee in andere dingen die me opvielen.

Schaap met 5 poten
Tijdens deze webinar werd ingegaan op het landelijke onderzoek van Significant Public naar maatschappelijke begeleiding. Wat is maatschappelijke begeleiding en wat is de nut en de noodzaak van maatschappelijke begeleiding? Hieruit kwam naar voren dat er in grote lijnen 7 thema’s te onderscheiden zijn waarop de maatschappelijk begeleider actief is:

• Wonen
• Financiële situatie & administratie
• Gezondheid
• Inburgering
• Gezin en familie
• Sociaal netwerk
• Participatie in de samenleving

Verschillende cruciale rollen
Daarnaast kwam uit het onderzoek naar voren dat een maatschappelijk begeleider verschillende belangrijke rollen aanneemt in het leven van een statushouder. De rollen die uit het onderzoek naar voren kwamen zijn:

• Steun en toeverlaat
• Vertrouwenspersoon
• Praktische ondersteuner
• Wegwijzer en vraagbaak
• Signaleerder en doorverwijzer
• Bemiddelaar en belangenbehartiger

Hieruit wordt wel duidelijk dat een maatschappelijk begeleider een zeer belangrijke en cruciale rol speelt in de inburgering van statushouders. Zij keren zich tot hen wanneer ze lastige brieven hebben die ze niet begrijpen, wanneer zij vragen hebben over de school van hun kind of wanneer ze graag meer contact zouden willen met buren maar niet zo goed weten hoe ze dat moeten aanpakken. Maar denk ook aan uitleggen waarom in de Nederlandse cultuur vuurwerk wordt afgestoken of dat het helemaal niet gek is om met een psycholoog in gesprek te gaan.

“Wat denk je van het uitleggen van onze tradities. Iemand benoemende dat hij niet wist wat hem overkwam met het karbietschieten in assen. Dat kende hij niet. De maatschappelijk begeleider zei: “weet je wat, we gaan daar samen heen en eens kijken.” Die meneer heeft daar de hele middag bij het karbietschieten gestaan. Dat vond hij prachtig. Hij heeft daar hele leuke contacten opgedaan en is later nog in contact gekomen met mensen die hij daar heeft ontmoet.”  

Wat kunnen we hiervan leren?
Maatschappelijk begeleiding wordt ook één van de grote pijlers in de Nieuwe Wet Inburgering. Wat zijn nou belangrijke lessen die we uit dit onderzoek kunnen halen voor de inrichting van het nieuwe stelsel?

• Zie maatschappelijk begeleiding als integraal onderdeel van de Nieuwe Wet Inburgering
• Lever maatwerk waar kan
• Professionalisering, kwaliteit en deskundigheidsbevordering.

Er is vanuit het veld dus behoefte aan professionalisering en deskundigheidsbevordering: maatschappelijk begeleiders krijgen aan de start een training, maar geven aan meer ondersteuning te willen. Bijvoorbeeld over onderwerpen zoals: hoe ga je om met mensen met psychische kwetsbaarheid?

Om steviger in de schoenen te staan en meer expertise te hebben over bijvoorbeeld houding en gedrag van verschillende statushouders zijn verdiepende thema-gerelateerde trainingen voor maatschappelijk begeleiders een goede aanvulling. Het is belangrijk dat statushouders zich veilig en gesteund voelen en gemotiveerd en geactiveerd worden. De vraag is natuurlijk: Hoe doe je dit nu het meest efficiënt? Dit is dan ook waar wij met ZINZIZ druk mee bezig zijn: de vertaalslag van inzichten en lessen naar praktische handvatten. Hier gaan we vervolgens in onze trainingen met professionals en vrijwilligers actief mee aan de slag, zodat zij zich zelfverzekerder voelen en nog meer mensen kunnen helpen aan een goede basis van hun leven in Nederland.

Een thema waar trainers voor statushouders, laaggeletterden en andere groepen met een taalachterstand mee te maken krijgen. Groepsgewijs werken klinkt in deze periode, waar ‘klassieke trainingen’ niet mogelijk zijn, misschien wat gek in de oren. Maar desalniettemin is het belangrijk je te blijven ontwikkelen als professional en goed voorbereid te zijn om straks weer trainingen te kunnen geven. Daarom hebben we dit webinar speciaal voor jou ontwikkeld, zodat je in deze periode jezelf kan inspireren met meer kennis en kunde.

Want we zijn tenslotte allemaal de blijvend-lerende-professional!

De plenaire opening was erg leuk, verassend en had scherpe opmerkingen. Allereest werd er gesproken over “Briljante Mislukkingen” van Paul Iske. Zijn prikkelende boodschap: het is een universeel mensenrecht om te proberen en te ervaren om briljant te mislukken en daarvan te leren. Briljant mislukken is niet zomaar iets verkeerds doen, maar betekent een goed voorbereide poging om waarde te creëren waarbij een mogelijke andere uitkomst kan ontstaan. Dit veroorzaakt een leereffect. Door dit recht vergroot je ook meer vertrouwen in elkaar. Paul benoemde dat het meer gaat om faalopbrengsten dan faalkosten. Neem bijvoorbeeld Thomas Edison; na honderden pogingen was het hem pas gelukt de gloeilamp te ontwikkelen. Alles gaat dus stapsgewijs en niet in één keer goed. En ten slotte werd gesproken over verschillende gedragingen als professional omtrent de doelgroep, waarbij eentje in het bijzonder opviel: “de lege plek aan tafel”. Dit duidt op het feit dat mensen waarvoor plannen worden gemaakt met de intentie om hen te helpen, vaak niet worden betrokken bij de vormgeving van het idee en de uitwerking van het plan.

Daarnaast was het ook interessant om te horen hoe het brein werkt omtrent mislukkingen. Ria van Linteren vertelde dit aan de hand een aantal beelden. Hieruit kwam de conclusie dat kennis nog geen begrip betekent. Dus het veranderen van gewoontes is een lang proces gepaard in kleine stapjes. Iets wat wij herkennen in onze projecten waar het duurzaam beïnvloeden van gewoontes binnen organisaties centraal staat.

Tenslotte sloot de workshop ‘Vraag het de NT1-er zelf: Q&A met ervaringsdeskundigen’ mooi aan op onze proces- en effectevaluatie van de Taalsnelweg naar Werk in samenwerking met gemeente Vijfheerenlanden, Molenlanden en Gorinchem, en Vluchtelingenwerk. In deze pilot wordt het perspectief van de doelgroep in waarde gehouden en meegenomen in hun ontwikkeling. Er wordt in dit project gekeken of door middel van intensieve taal begeleiding statushouders sneller kunnen doorstromen naar werk. Hierbij zijn de ervaringen van statushouders rondom het proces erg van belang in het constateren van een succes. Ook tijdens de Q&A werd het belang van de ervaringsdeskundige aangekaart en inzicht gegeven hoeveel je kunt bereiken door hun stem ook mee te nemen in het gehele proces.

Nieuwsgierig geworden?
Wanneer dit onderwerp voor meer nieuwsgierigheid heeft gezorgd, schroom dan niet om contact met ons op te nemen voor meer informatie over onze projecten. Je kunt ons bereiken via de mail of telefoon, en wij gaan met alle plezier met jou in gesprek!

E aida@zinziz.nl
T 06 42 19 66 74