Ik krijg energie van projecten die impact maken, trajecten waarin mensen meer zelfregie ervaren, hun talenten (her)ontdekken en hun zelfvertrouwen groeit. Mijn werk draait om het versterken van mensen en organisaties, zodat zij vanuit hun eigen kracht kunnen bijdragen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen.

Mijn missie is om te verbinden en te versterken: mensen met elkaar en beleid met praktijk. Ik geloof dat leren en ontwikkelen echt effect heeft als het inspirerend, veilig en leuk is.

Persoonlijk vind ik het belangrijk dat we in Nederland weer meer in verbinding komen met elkaar. Dat we niet alleen praten, maar ook luisteren naar elkaar. Dat we verschillen durven te omarmen en ruimte maken voor ieders verhaal. In mijn trainingen en adviestrajecten probeer ik die openheid en menselijkheid altijd centraal te zetten.

Binnen het sociale domein vind ik het essentieel om steeds te blijven stilstaan bij de vraag: voor wie doen we het? Want juist de kleine stappen, de oprechte gesprekken en de momenten van echt contact maken uiteindelijk het grote verschil!

Wil je kennismaken? Stuur dan een mail naar renske@zinziz.nl.

Aida Buckle is junior onderzoeker, adviseur en trainer bij ZINZIZ. Haar achtergrond is in het maatschappelijk werk en binnen de sociale wetenschappen. Aida is in 2019 afgestudeerd van de master Social Policy and Public Health aan de Universiteit Utrecht. Daarbij was haar masterscriptie ook genomineerd voor de Master Price van de faculteit. Vanuit het maatschappelijk werk heeft ze diverse ervaringen opgedaan binnen maatjesprojecten, schuldhulpverlening, vluchtelingenwerk en een sociale onderneming voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ze gaat zich nu volledig focussen op ZINZIZ en hoopt via het werk mensen met een kwetsbare positie in de samenleving vooruit te helpen.

• Je kunt elkaars krachten en valkuilen aanvullen en als team meer impact creëren
• Je kunt voorafgaand en tijdens de training klankborden en afstemmen over lastige situaties
• Je kunt elkaar feedback geven en van elkaar leren
• De kans dat er een trainer is waar de deelnemers zich prettig bij voelen en mee identificeren is groter
• Door te wisselen welke trainer het woord voert, kun je een dynamiek doorbreken en de aandacht en energie beter vasthouden
• Als de ene trainer actief bezig is, kan de andere trainer met de deelnemers observeren en op non-verbale signalen inspelen
• Met twee trainers is het makkelijker om een hele training hoge concentratie en veel energie vast te houden.

Deze voordelen kun je echter alleen benutten als de twee trainers hun samenwerking zien als iets dat (net als andere relaties) ontwikkeld moet worden, veel eerlijke en open communicatie vraagt en waaraan gewerkt moet worden. We hebben een aantal tips voor je op een rij gezet.

Om optimaal met een co-trainer te kunnen werken, is het belangrijk dat je …

Voorafgaand aan de training

• … elkaar goed leert kennen. Communiceer open met je co-trainer, binnen èn buiten de training. Praat over eigenschappen die je waardeert van elkaar, maar ook over wat je misschien minder op prijs stelt. OF waar je een verschil van stijl of insteek ziet. Niet om helder te krijgen ‘wie er gelijk heeft’, maar om met elkaar (werk)afspraken te maken over hoe je elkaar kan versterken tijdens de training. Bespreek met elkaar waar je talenten, maar ook je valkuilen zitten. Praat met elkaar over het verloop van jullie samenwerking en welke impact die heeft op de impact van de trainingen.
• … aan je co-trainer aangeeft welke steun je nodig hebt en wanneer je die nodig hebt. Sta open voor het ontvangen en het geven van feedback. Ontwikkel manieren waarbij jullie je allebei op je gemak voelt om feedback te geven en te ontvangen.
• … eerlijk bent over de verantwoordelijkheden en verwachtingen die je van jezelf en van je co-trainer hebt. Vraag je co-trainer ook actief naar zijn verwachtingen en wensen. Neem de tijd om de verschillen en overeenkomsten op dit punt te begrijpen. Praat over hoe deze verschillen en overeenkomsten jullie als team kunnen helpen, de deelnemers kunnen helpen en waar deze in de weg kunnen zitten.
• … met elkaar bespreekt welke doelen je voor ogen hebt en waar je prioriteit aan geeft als je keuzes moet maken. Sla dit niet over omdat je denkt dat dit vanzelfsprekend is, het expliciet maken met elkaar helpt je in de training.
• … beslissingen neemt over bijvoorbeeld welk onderdeel geschrapt kan worden als jullie in tijdnood komen. Het hebben van een communicatiesysteem tijdens de training is handig. Je zou signalen kunnen bedenken om bijvoorbeeld aan te kunnen geven dat jullie in tijdnood komen, of juist rustiger aan moeten doen of dat er een persoon is die in de discussie moet worden betrokken.
• afstemt over mogelijke valkuilen en lastige situaties die tijdens de training op zouden kunnen treden en hoe jullie daar mee om willen gaan. Het is verstandig om van tevoren deze situaties, maar ook de plenaire oefeningen met elkaar door te nemen.

Tijdens de training

• … je je ervan bewust bent dat de manier waarop jullie met zijn tweeën met elkaar omgaan als voorbeeld wordt gezien. De deelnemers zullen dat gedrag overnemen en net zo met elkaar omgaan als jullie met elkaar omgaan. Als je bijvoorbeeld met je co-trainer eigenlijk een wedstrijdje aan het houden bent over wie het onderwerp het beste snapt, zal er ook meer competitie tussen de deelnemers zijn, iets dat weer afbreuk doet aan een leeroriëntatie en een veilige omgeving.
• … elkaar aanvult en steunt. Als je je co-trainer iets ziet doen (bijvoorbeeld een ‘uitstapje’, of in de weerstand van een deelnemers stappen), ga dan met je co-trainer mee, vertrouw erop dat hij iets gezien of gehoord heeft wat hem heeft doen besluiten om beargumenteerd te doen wat hij doet. Vul je co-trainer aan het zorg er samen voor dat het ‘uitstapje’ zo effectief mogelijk is.
• … in contact met je co-trainer blijft, ook al ben je geïrriteerd over wat hij doet. Hou in de gaten dat je samen een training verzorgt en dat het zonde zou zijn als je je terugtrekt uit het proces en het contact met je co-trainer (en de deelnemers). Lopen dingen anders dan je had verwacht, of zelfs hebt afgesproken? Stap niet uit het proces. Probeer in de pauze daar met elkaar afspraken over te maken. Probeer in die pauzes niet jouw co-trainer te ‘trainen’ of een fundamentele verandering door te voeren. Soms is het handiger om met elkaar te constateren dat je een verschil van mening hebt en vooral met elkaar te bespreken hoe je verder wil met de training.
• … op de manier van werken en timemanagement van je co-trainer let. Sommige trainers houden van veel structuur, willen de training precies opdelen en alles van tevoren plannen. Andere trainers voelen zich meer op hun gemak bij een wat lossere structuur en meer ad-hoc inspelen op de situatie. Beide stijlen hebben voor– en nadelen. Het is belangrijk om verschillen in stijl te herkennen er hierover te praten.
• … kijkt wat je kan leren van je co-trainer, juist als hij dingen anders aanpakt dan jij zou hebben gedaan. Leer van elkaars verschillen en laat je inspireren!

Na aan de training

• … je elkaars vaardigheden en gedrag evalueert en welke effecten deze hebben op de groep. Vraag elkaar actief om positieve èn negatieve feedback. Kijk ook hoe jouw vaardigheden zich zowel individueel als in co-trainerschap ontwikkelen.
• … ruim de tijd uittrekt om elkaar feedback te geven. Doe dit zo snel mogelijk na de training, omdat dan de voorbeelden die je kunt geven nog vers in het geheugen liggen. Houd er rekening mee dat jullie meningsverschillen kunnen hebben. Dat is niet erg, maar voorkom dat je een discussie voert over wie nu gelijk heeft. Kijk vooral naar de toekomst en bespreek wat je wil gaan doen met eventuele verschillen.

In de praktijk wordt het woord trainer vaak gebruikt terwijl eigenlijk docent wordt bedoeld: iemand die kennis overdraagt, een expert-rol heeft en het gedrag van deelnemers en de groepsdynamiek vanuit een positie van autoriteit aanstuurt. Je merkt het al, wat mij betreft is een trainer iets anders: ik zie een effectieve trainer als iemand die een groep deelnemers begeleid in een leer- en ontwikkelproces en stuurt op het realiseren van de vooraf vastgestelde doelen. Een trainer is iemand die mikt op korte en lange termijn impact bij de deelnemers en zijn eigen kennis, vaardigheden en expertise daarbij als middel inzet. Iemand die ervoor zorgt dat de deelnemers meer in hun kracht komen te staan en ze iets meegeeft waardoor ze ook steviger in hun schoenen staan bij toekomstige uitdagingen. Of het nu gaat over het groepsgewijs overbrengen van kennis, het versterken van vaardigheden, of het veranderen van houding en gedrag.

Als docent werk je vanuit een positie van autoriteit, als trainer vanuit een positie van gelijkwaardigheid

De definitie van trainer is wat mij betreft ook moeilijk te vatten in één zin. Het is een combinatie van een aantal elementen, die in samenhang met elkaar worden ingezet en die elkaar versterken. Het mooie van deze interpretatie is dat je als trainer de deelnemers actief voedt in hun zelfvertrouwen, hun gevoel van expertise en autonomie. En dat zij vanuit deze positie van kracht de nieuwe kennis, vaardigheden en oplossingen daadwerkelijk gaan uitproberen en toepassen. En dat betekent weer dat de successen die ze daarmee realiseren, ook echt van hun zijn waardoor ze dit ook langer volhouden.

• Gastheer/gastvrouw: het borgen van sfeer en veiligheid

Je hebt een belangrijke rol in het initiëren en borgen van een prettige, veilige en effectieve leeromgeving. In de rol van gastheer/gastvrouw is het daarom belangrijk om te borgen dat de deelnemers zich welkom voelen, dat ze zien dat jij zin hebt in de training, dat ze zich serieus genomen voelen, dat ze zich bij jou en de andere deelnemers op hun gemak voelen en dat ze bereid zijn om hun mening te uiten, vragen te stellen en nieuwe dingen te oefenen. Het gaat er ook om dat je de deelnemers helpt om vanuit een leeroriëntatie aan de training deel te nemen en niet vanuit een prestatie oriëntatie.

• Groepsbegeleider: het begeleiden van het groepsproces

Omdat trainingen altijd plaatsvinden met een groep deelnemers is het belangrijk dat je een effectief groepsproces borgt en dat je actief stuurt op een effectieve groepsdynamiek. Je borgt dat alle deelnemers tot hun recht komen en met hun individuele doel aan de slag kunnen. Je borgt dat deelnemers op een prettige en opbouwende manier met elkaar omgaan en elkaar respecteren. Het is immers belangrijk dat je samen met de deelnemers ervoor zorgt dat je met elkaar een leuke en zinvolle dag hebt. Maar je rol als groepsbegeleider gaat verder dan dat: het gaat er ook om dat je de groep als bron benut en peer learning bevordert. Je borgt daarmee dat deelnemers niet alleen van jou, maar ook van elkaar leren (wat vaak meer impact heeft).

Je probeert zoveel mogelijk uit de deelnemers te halen, niet er zoveel mogelijk in te stoppen

• Expert: het overbrengen informatie, kennis en gedrag

In bijna alle trainingen is het belangrijk om informatie over te dragen of expertise te laten zien op het onderwerp, zodat de deelnemers van jouw kennis, jouw ervaring en concreet (voorbeeld)gedrag kunnen leren. Het is dan ook een belangrijke rol om een theorie, model of informatie begrijpelijk over te brengen. Daarbij is het belangrijk dat je je hebt verdiept in deze materie, dat je die kan vertalen naar de dagelijkse praktijk van je deelnemers, simpel en gestructureerd kunt maken voor de deelnemers, dat je voorbeelden kan geven, maar misschien nog wel het allerbelangrijkste: dat je het in je eigen gedrag terug laat komen. Niks is zo funest voor de impact van een training over feedback geven dan dat jij als trainer op een andere manier feedback geeft aan de deelnemers dan dat in het model staat dat je aan de deelnemers hebt uitgelegd.

• Facilitator: de deelnemers helpen om gedragsverandering te realiseren

Vaak is een verandering in gedrag een doel van trainingen. Je focus ligt daarbij in het duurzaam veranderen van het denken en doen van de deelnemers. Het is aan jou om die gedragsverandering te faciliteren en te borgen door de deelnemers mee te nemen in de voor- en nadelen van verschillend gedrag, helpt hun zelfvertrouwen te vergroten, ervarend leren en oefenen mogelijk te maken en de deelnemers hun (leer)proces te gunnen, ook al betekent het dat de deelnemers soms dingen doen die in jouw ogen fout zijn.

• Inbedder: duurzame impact borgen

Ik vind dat je als trainer verder moet kijken dan de training zelf en de korte termijneffecten. Om te voorkomen dat de training maar beperkte, of kortdurende impact heeft, is het is belangrijk dat je als trainer al tijdens de training al mikt op lange termijn effecten en op duurzame impact. Je kunt tijdens de training werkvormen aanpassen, je eigen gedrag daar op afstemmen en de deelnemers iets meegeven zodat de impact van de training langer beklijft. Ook is het belangrijk om als trainer aandacht besteden aan de inbedding van de training: hoe sluit de training aan op wat de deelnemers hiervoor hebben gedaan? Is een dag training wel voldoende of is er opvolging of voorbereiding nodig? En hoe kun je de training benutten om een basis te leggen voor het vervolg?